Επιδημιολογική Επιτήρηση της Γρίπης στην Ελλάδα. Δεδομένα περιόδου 2016-2017

Εισαγωγή

Η Γρίπη είναι μια μεταδοτική ασθένεια του αναπνευστικού συστήματος (μύτη, φάρυγγας, τραχεία και πνεύμονες), που προκαλείται από ιούς και κάθε χρόνο ταλαιπωρεί μεγάλο αριθμό ατόμων παγκόσμια.

Τα συμπτώματα της γρίπης περιλαμβάνουν συνήθως: πυρετό, βήχα, καταρροή, πονόλαιμο, μυαλγίες, κεφαλαλγία και κακουχία. Επιπλοκές της γρίπης είναι η μικροβιακή πνευμονία, οι παροξύνσεις βρογχικού άσθματος και χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας, η επιδείνωση καρδιακής ανεπάρκειας και η απορρύθμιση του σακχαρώδους διαβήτη. Τα παιδιά μπορεί να παρουσιάσουν επίσης ιγμορίτιδα ή ωτίτιδα.

Η γρίπη οφείλεται στον ομώνυμο ιό: πρόκειται για μια οικογένεια RNA ιών η οποία διακρίνεται σε διάφορους τύπους που προσβάλλουν τα θηλαστικά και τα πτηνά. Οι κυριότεροι τύποι που προσβάλλουν τον άνθρωπο είναι ο τύπος Α και ο τύπος Β.

Η γρίπη μεταδίδεται από το ένα άτομο στο άλλο όταν ένας ασθενής βήχει, φταρνίζεται ή μιλά και διασπείρει τους ιούς στον αέρα με τη μορφή πολύ μικρών, αόρατων σταγονιδίων. Οι ιοί της γρίπης επίσης μεταδίδονται μέσω των χεριών, όταν κάποιος αγγίζει αντικείμενα και επιφάνειες που έχουν μολυνθεί και στη συνέχεια πιάνει τα μάτια του, τη μύτη ή το στόμα του. Παράγοντες όπως ο ψυχρός καιρός και ο συγχρωτισμός αυξάνουν τη μετάδοση της γρίπης. Οι ασθενείς μπορεί να μεταδώσουν τη νόσο μια ημέρα πριν αρρωστήσουν έως 5-7 ημέρες από τη στιγμή που θα εκδηλώσουν τα συμπτώματα. Τα συμπτώματα, όταν δεν υπάρχουν επιπλοκές, αρχίζουν 1-4 ημέρες μετά την προσβολή από τον ιό και διαρκούν 2-7 ημέρες, όμως ο βήχας μπορεί να επιμείνει για αρκετό χρονικό διάστημα.

Ο ιός της γρίπης μπορεί να προσβάλει όλες τις ηλικιακές ομάδες. Ωστόσο τον υψηλότερο κίνδυνο για νόσηση ή/και εμφάνιση επιπλοκών διατρέχουν ορισμένες ομάδες “υψηλού κινδύνου”, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται οι ακόλουθες:

Άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω, παιδιά και ενήλικες που παρουσιάζουν έναν η περισσότερους από τους παρακάτω επιβαρυντικούς παράγοντες ή χρόνια νοσήματα (άσθμα, χρόνιες πνευμονοπάθειες, καρδιακή νόσο με σοβαρές αιμοδυναμικές διαταραχές, ανοσοκαταστολή, μεταμόσχευση οργάνων, δρεπανοκυτταρική νόσο, χρόνια νεφροπάθεια, σακχαρώδη διαβήτη και άλλα μεταβολικά νοσήματα),έγκυες γυναίκες, λεχωϊδες και θηλάζουσες, άτομα με δείκτη μάζας σώματος (ΒΜΙ) >40 kg/m2

εργαζόμενοι σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας (ιατρονοσηλευτικό προσωπικό και λοιποί εργαζόμενοι).

Για τις ομάδες αυτές συνιστάται να γίνεται κάθε χρόνο το εμβόλιο της γρίπης. Το εμβόλιο είναι το κύριο μέσο προστασίας από τη γρίπη. Περιλαμβάνει τους δύο πιο συχνούς υπότυπους του ιού γρίπης τύπου Α, δηλαδή τους H1N1pdm09 και H3N2, καθώς και ένα στέλεχος τύπου Β. Επειδή όμως ο ιός της γρίπης παρουσιάζει μικρότερες ή μεγαλύτερες αντιγονικές μεταβολές από χρονιά σε χρονιά, το εμβόλιο χρειάζεται να επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο, ιδανικά κατά το χρονικό διάστημα Οκτωβρίου-Νοεμβρίου. Απαιτείται μόνο μια δόση, καθώς τυχόν επαναληπτική δόση του εμβολίου γρίπης δεν προσφέρει στη βελτίωση της ανοσίας.

Η δραστηριότητα της γρίπης στην κοινότητα αυξάνεται κατά τους χειμερινούς μήνες. Το επιδημικό κύμα στη χώρα μας συνήθως αρχίζει κατά τον Ιανουάριο, εμφανίζει την κορύφωση του στα τέλη Φεβρουαρίου / αρχές Μαρτίου, και στη συνέχεια φθίνει μέχρι τον Απρίλιο ή και τον Μάιο. Όμως η γρίπη παραμένει απρόβλεπτη, και τόσο η έναρξη όσο και η διάρκεια του επιδημικού κύματος μπορεί να διαφέρουν από περίοδο σε περίοδο. Η αύξηση της δραστηριότητας της γρίπης στην κοινότητα συμβαδίζει με αντίστοιχη αύξηση των ασθενών που χρήζουν νοσηλεία σε νοσοκομείο, ιδιαίτερα όσων ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες. Το γεγονός αυτό ασκεί κάθε χρόνο πίεση στο σύστημα υγείας, ιδιαίτερα σε ότι αφορά τις κλίνες Μονάδων Εντατικής Θεραπείας που χρειάζεται να καλύψουν της αυξημένες ανάγκες. Ομοίως η γρίπη προκαλεί αύξηση των θανάτων, που μάλιστα αντανακλάται και σε αυξημένο δείκτη αδρής θνησιμότητας στον πληθυσμό κατά τους χειμερινούς μήνες.

 

Για το λόγο αυτό, οι περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες διαθέτουν συστήματα επιδημιολογικής επιτήρησης της γρίπης, ώστε να παρακολουθούν την ένταση, τα χαρακτηριστικά και τον αντίκτυπο του επιδημικού κύματος κάθε χρόνο.

Στην Ελλάδα η γρίπη επιτηρείται από το Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης του ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ, τόσο κλινικά όσο και εργαστηριακά.

Η κλινική επιτήρηση της γρίπης γίνεται μέσω:

1) του συστήματος παρατηρητών νοσηρότητας πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας (σύστημα Sentinel) και αφορά την εβδομαδιαία συλλογή δεδομένων για τα κρούσματα γριπώδους συνδρομής» στην κοινότητα

2) του συστήματος υποχρεωτικής δήλωσης, για την εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη (δηλώνεται με το ειδικό δελτίο – ΥΔ7)

3) του συστήματος επιτήρησης σοβαρών εργαστηριακά επιβεβαιωμένων κρουσμάτων γρίπης που χρήζουν νοσηλείας σε Μ.Ε.Θ, καθώς και των θανάτων από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη (ενεργητικό σύστημα επιτήρησης)

4) του συστήματος επιδημιολογικής επιτήρησης της αδρής θνησιμότητας.

Η εργαστηριακή επιτήρηση της γρίπης αφορά στον έλεγχο κλινικών δειγμάτων από άτομα με κλινική εικόνα γριπώδους συνδρομής, στα παρακάτω εργαστήρια:

α) Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς Γρίπης Νότιας. Ελλάδας, Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ.

β) Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς Γρίπης Βόρειας Ελλάδας, B΄ Εργαστήριο Μικροβιολογίας Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ.

γ) Μικροβιολογικό Εργαστήριο του Ε.Κ.Π.Α

Τα κλινικά δείγματα συνοδεύονται πάντα από το ειδικό «Συνοδευτικό Δελτίο Αποστολής Ρινοφαρυγγικού Επιχρίσματος / Εκπλύματος προς Εθνικά Εργαστήρια Αναφοράς Γρίπης ή Άλλα Εργαστήρια».

Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2016 – 2017 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα 40/2016 (03–09 Οκτωβρίου 2016) και θα ολοκληρωθεί την εβδομάδα 20/2017 (15–21 Μαΐου 2017).

 

Κλινικό σκέλος επιδημιολογικής επιτήρησης της γρίπης

Στο σύστημα παρατηρητών νοσηρότητας της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας (Π.Φ.Υ) κατά τη φετινή περίοδο γρίπης συμμετέχουν εθελοντικά περίπου 180 ιατροί ειδικότητας παθολόγου, γενικού ιατρού ή παιδιάτρου από δομές Π.Φ.Υ σε ολόκληρη τη χώρα (Μονάδες Υγείας ΠΕΔΥ, Κέντρα Υγείας, ιδιωτικά ιατρεία).Μέσω του συγκεκριμένου συστήματος, καταγράφεται δειγματοληπτικά η εξέλιξη της συχνότητας της γριπώδους συνδρομής, βάσει του σχετικού ορισμού του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (European Centre for Disease Control and Prevention – E.C.D.C).

Ορισμός γριπώδους συνδρομής, ECDC 2012
Αιφνίδια έναρξη συμπτωμάτων ΚΑΙ Τουλάχιστον ένα από τα παρακάτω συστηματικά συμπτώματα:

– Πυρετός

– Καταβολή

– Κεφαλαλγία

– Μυαλγίες

ΚΑΙ Τουλάχιστον ένα από τα παρακάτω συμπτώματα από το αναπνευστικό:

– Βήχας

– Πονόλαιμος

– Δύσπνοια

 

Κάθε εβδομάδα συλλέγονται στοιχεία που αφορούν στον αριθμό επισκέψεων για κάθε αιτία καθώς και τον αριθμό επισκέψεων λόγω γριπώδους συνδρομής. Τα στοιχεία αυτά αναλύονται με στάθμιση ως προς τον μόνιμο πληθυσμό της χώρας κατά γεωγραφικό διαμέρισμα και αστικότητα (Ε.Σ.Υ.Ε, δεδομένα απογραφής 2011) και προκύπτει ο αριθμός κρουσμάτων γριπώδους συνδρομής ανά 1.000 επισκέψεις κατά εβδομάδα.

Όπως φαίνεται στο διάγραμμα 1, κατά την περίοδο 2016-2017 το επιδημικό κύμα της γρίπης ξεκίνησε την εβδομάδα 52/2016 (26 Δεκεμβρίου 2016 – 01 Ιανουαρίου 2017). Συγκριτικά με την περσινή περίοδο γρίπης 2015-2016, η αύξηση της δραστηριότητας της γρίπης ξεκίνησε νωρίτερα .

Σημειώνεται ότι το σύστημα επιτήρησης sentinel δεν αποσκοπεί στην εξαντλητική καταγραφή καθενός κρούσματος γριπώδους συνδρομής στην κοινότητα, αλλά στην παρακολούθηση της διαχρονικής τάσης της συχνότητας εμφάνισης των γριπωδών συνδρομών, μέσω δειγματοληπτικής καταγραφής τους. Έτσι, το σύστημα δεν αποσκοπεί στην εκτίμηση της επίπτωσης του συνδρόμου στη χώρα και τέτοιου είδους πληροφορία δεν μπορεί να εξαχθεί από το ύψος της καμπύλης στο διάγραμμα 1.

Kατά την εβδομάδα 11/2017 (13–19 Μαρτίου 2017) οι επισκέψεις σε ιατρό για γριπώδη συνδρομή συνεχίζουν να παρουσιάζουν μείωση, σε σύγκριση με την προηγούμενη εβδομάδα 10/2017 (Διαγράμματα 1 και 2.)

 

Εργαστηριακό σκέλος επιδημιολογικής επιτήρησης της γρίπης

Το εργαστηριακό σκέλος της επιδημιολογικής επιτήρησης αφορά την ανίχνευση του ιού σε ρινοφαρυγγικά δείγματα που αποστέλλονται: α) από επιλεγμένους τους παρατηρητές του δικτύου Sentinel (υπο-δίκτυο Κέντρων Υγείας και Μονάδων Υγείας ΠΕΔΥ) και β) από τα νοσοκομεία προς τα Εθνικά Εργαστήρια Αναφοράς Γρίπης (Νότιας Ελλάδας – Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ και Βόρειας Ελλάδας – Β΄ Μικροβιολογικό Εργαστήριο ΑΠΘ) καθώς και προς το Μικροβιολογικό Εργαστήριο του Ε.Κ.Π.Α.

Κατά τη φετινή περίοδο 2016-2017 δεν έχει λειτουργήσει το εργαστηριακό σκέλος του συστήματος παρατηρητών νοσηρότητας της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας (σύστημα sentinel) και το σύνολο των απεσταλμένων δειγμάτων αφορά σε νοσοκομειακούς ασθενείς.

Τα Εθνικά Εργαστήρια Αναφοράς Γρίπης µε εξειδικευμένες ιολογικές εξετάσεις απομονώνουν και ταυτοποιούν τα στελέχη του ιού που κυκλοφορούν στην Ελλάδα. Συμμετέχουν στο δίκτυο εργαστηριακής επιτήρησης της γρίπης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (με πάνω από 110 εργαστήρια σε περισσότερες από 80 χώρες) και αποστέλλουν πληροφορίες για τα στελέχη του ιού της γρίπης που κυκλοφορούν κάθε χρόνο. Με βάση τα στοιχεία που συλλέγονται από το δίκτυο, το Φεβρουάριο κάθε χρόνου (για το βόρειο ημισφαίριο) ο Παγκόσμιος Οργανισµός Υγείας συστήνει προς τις φαρμακοβιομηχανίες τη σύνθεση του εμβολίου εποχικής γρίπης της επόμενης χρονιάς.

Κατά την εβδομάδα 11/2017 (13–19 Μαρτίου 2017) στα δυο Εθνικά Εργαστήρια Αναφοράς Γρίπης (Τμήμα Ιολογίας, Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ, και Β’ Εργαστήριο Μικροβιολογίας, Ιατρική Σχολή Α.Π.Θ.) και στο Μικροβιολογικό Εργαστήριο του Ε.Κ.Π.Α, ελέγχθηκαν για ιούς γρίπης συνολικά 145 κλινικά δείγματα όλα από νοσοκομεία. Τα 47 (32,4%) εξ΄ αυτών ήταν θετικά για ιούς γρίπης και συγκεκριμένα τα 6 (12,8%) ήταν τύπου Α και τα 41 (87,2%) ήταν τύπου Β. Τα 5 στελέχη τύπου Α υποτυποποιήθηκαν και όλα ανήκαν στον υπότυπο Α(Η3Ν2).

Από την εβδομάδα 40/2016 έως και την εβδομάδα 11/2017 έχουν ελεγχθεί συνολικά 2962 κλινικά δείγματα και όλα από νοσοκομεία Τα 1100 (37,1%) εξ΄ αυτών ήταν θετικά για ιούς γρίπης και ειδικότερα τα 862 (78,4%) ήταν τύπου Α και τα 238 (21,6%) τύπου Β. Τα 747 στελέχη τύπου Α υποτυποποιήθηκαν και από αυτά τα 746 (99,9%) ανήκαν στον υπότυπο Α(Η3Ν2) και το ένα 1 (0,1%)  στον υπότυπο Α(Η1Ν1)pdm09 (Διάγραμμα 3).

 

Επιτήρηση σοβαρών κρουσμάτων και θανάτων από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη

Από την πανδημία του 2009 και μετά, το Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης του ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ λειτουργεί πανελλαδικό ενεργητικό (active) σύστημα επιτήρησης για τα σοβαρά κρούσματα εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης (δηλαδή όσοι ασθενείς νοσηλεύονται σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, ή έχουν διασωληνωθεί) και για τους θανάτους από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη.

Από την εβδομάδα 40/2016 έως και την εβδομάδα 11/2017, στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί 265 σοβαρά κρούσματα εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης, εκ των οποίων τα 250 νοσηλεύτηκαν σε Μ.Ε.Θ (Πίνακας 1, Διάγραμμα 4).

Πίνακας 1: Περιστατικά με νοσηλεία σε Μ.Ε.Θ και θάνατοι (σε Μ.Ε.Θ & εκτός Μ.Ε.Θ) από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη. Σύνολο Ελλάδας, από εβδομάδα 40/2016 έως εβδομάδα 11/2017 (13–19 Μαρτίου 2017).

Νέα κρούσματα σε Μ.Ε.Θ. που δηλώθηκαν την εβδομάδα 11/2017 (13–19 Μαρτίου 2017) 7
Σύνολο νοσηλευθέντων σε Μ.Ε.Θ. έως 19/ 03/ 2017 250
Νέοι θάνατοι που δηλώθηκαν την εβδομάδα 11/ 2017 (13–19 Μαρτίου 2017) 5
Συνολικός αριθμός θανάτων έως 19/ 03/ 2017 89

Όσον αφορά στα κρούσματα με νοσηλεία σε Μ.Ε.Θ.: Πρόκειται για 162 άνδρες και 88 γυναίκες, με εύρος ηλικιών από 0 έως 98 έτη, μέση ηλικία 66,4 έτη και διάμεση 71 έτη. Τα 227 (90,8%) από τα προαναφερόμενα κρούσματα οφείλονται στον ιό γρίπης τύπου Α, τα 23 (9,2%) στον ιό γρίπης τύπου Β.

Τα 168 από τα στελέχη τύπου Α που απομονώθηκαν από τα ανωτέρω κρούσματα υποτυποποιήθηκαν και εξ΄ αυτών τα 167 (99,4%) ανήκαν στον υπότυπο Α(Η3Ν2) και τα 1 (0,6%) στον υπότυπο Α(Η1Ν1)pdm09. (Διάγραμμα 4).

Από τα 250 κρούσματα ήταν εμβολιασμένα τα 56 (22,4%). Σημειώνεται ότι τα 228 (91,2%) από τα 250 προαναφερόμενα σοβαρά κρούσματα με νοσηλεία σε Μ.Ε.Θ ανήκουν σε κλινική ομάδα υψηλού κινδύνου για την οποία συστήνεται εμβολιασμός για την εποχική γρίπη, σύμφωνα με τη σχετική εγκύκλιο του Υπουργείου Υγείας, και εξ’αυτών εμβολιασμένοι ήταν οι 54 (23,7%).

Όσον αφορά στα κρούσματα χωρίς νοσηλεία σε Μ.Ε.Θ.: Πρόκειται για 8 άνδρες και 7 γυναίκες, με εύρος ηλικιών από 4 έως 98 έτη, μέση ηλικία 79,3 έτη και διάμεση 87 έτη. Συνολικά και τα 15 από τα προαναφερόμενα κρούσματα οφείλονται στον ιό γρίπης τύπου Α. Τα 6 από τα στελέχη τύπου Α που απομονώθηκαν από τα ανωτέρω κρούσματα υποτυποποιήθηκαν και όλα ανήκαν στον υπότυπο Α(Η3Ν2). Τα 14 (93,3%) από τα 15 προαναφερόμενα σοβαρά κρούσματα χωρίς νοσηλεία σε Μ.Ε.Θ ανήκουν σε κλινική ομάδα υψηλού κινδύνου για την οποία συστήνεται εμβολιασμός για την εποχική γρίπη σύμφωνα με τη σχετική εγκύκλιο του Υπουργείου Υγείας και εξ’αυτών εμβολιασμένοι ήταν οι 4 (28,6%).

Από την εβδομάδα 40/2016 έως και την εβδομάδα 11/2017 στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί 89 θάνατοι από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη, εκ των οποίων οι 75 αφορούν σε κρούσματα που χρειάστηκαν νοσηλεία στη Μ.Ε.Θ και οι 14 σε κρούσματα που δεν νοσηλεύτηκαν σε Μ.Ε.Θ (Πίνακας 1, Διάγραμμα 5).

Πρόκειται για 53 άνδρες και 36 γυναίκες, με εύρος ηλικιών από 4 έως 98 έτη, μέση ηλικία 71,5 έτη και διάμεση 75 έτη. Από τα 87 (97,8%) κρούσματα απομονώθηκε ιός γρίπης τύπου Α και από τα 2 (2,2%) ιός γρίπης τύπου Β. Τα 55 στελέχη γρίπης τύπου Α που απομονώθηκαν από τα προαναφερόμενα κρούσματα υποτυποποιήθηκαν και εξ΄ αυτών το ένα 1 (1,8%) άνηκε στον υπότυπο Α (Η1Ν1)pdm09 και τα 54 (98,2%) ανήκαν στον υπότυπο Α(Η3Ν2).

Από το σύνολο των 89 ασθενών που απεβίωσαν, μόνο το 22,5% ήταν εμβολιασμένοι για τη γρίπη. Σημειώνεται ότι τα 86 (96,6%) από τα 89 προαναφερθέντα κρούσματα ανήκαν σε κλινική ομάδα υψηλού κινδύνου για την οποία συστήνεται εμβολιασμός για την εποχική γρίπη σύμφωνα με τη σχετική εγκύκλιο του Υπουργείου Υγείας και εξ’αυτών εμβολιασμένοι ήταν οι 20 (23,3%).

 

Σύστημα επιδημιολογικής επιτήρησης της θνησιμότητας

Η καταγραφή των θανάτων γίνεται από τα ληξιαρχεία δήμων της ολόκληρης της χώρας σε σχεδόν πραγματικό χρόνο και αφορά τους θανάτους που εγγράφηκαν στα ληξιαρχεία κατά την εβδομάδα αναφοράς. Τα δεδομένα προέρχονται από το νέο Πληροφοριακό Σύστημα Διαχείρισης Ληξιαρχικών Πράξεων (Π.Σ ΛΗΠ) που λειτουργεί από το Μάιο του 2013 στη Διεύθυνση Μηχανοργάνωσης & ΗΕΣ της Γεν. Δ/νσης Αναπτυξιακών Προγραμμάτων του Υπουργείου Εσωτερικών. Στο πλαίσιο αυτό, το ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ έχει οριστεί από το Υπουργείο Εσωτερικών ως διαπιστευμένος φορέας.

Το σύστημα επιδημιολογικής επιτήρησης της θνησιμότητας από όλες τις αιτίες (αδρή θνησιμότητα) εφαρμόζεται στο πλαίσιο του προγράμματος European Mortality Monitoring (EuroMOMO), στο οποίο συμμετέχουν και άλλες 21 ευρωπαϊκές χώρες. Το συντονισμό του προγράμματος στην Ελλάδα έχει το Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης του ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ. Τα αποτελέσματα σε ευρωπαϊκό επίπεδο του προγράμματος αναρτώνται σε εβδομαδιαία βάση στον ιστότοπο www.euromomo.eu .

Παρουσιάζονται εδώ τα κύρια ευρήματα από την επιδημιολογική επιτήρηση της θνησιμότητας στην Ελλάδα, με επικέντρωση στην έγκαιρη ανίχνευση θνησιμότητας που υπερβαίνει την αναμενόμενη (excess mortality).

Κατά την εβδομάδα 1/2017 (02–08 Ιανουαρίου 2017) παρατηρήθηκε μια μεγάλη αύξηση των θανάτων (πέραν των 4 σταθερών αποκλίσεων) σε συνέχεια μικρότερων αυξήσεων κατά τις εβδομάδες 51 και 52/2016 (Διάγραμμα 7), σχεδόν αποκλειστικά στις ηλικίες από 65 ετών και άνω.

Το φαινόμενο κορυφώθηκε την εβδομάδα 2/2017 (09–15 Ιανουαρίου 2017), ενώ στη συνέχεια υποχώρησε σταδιακά μέχρι την εβδομάδα 7/2017, οπότε και η θνησιμότητα έπεσε κάτω των δυο σταθερών αποκλίσεων. Ο αριθμός των θανάτων εν πολλοίς παρακολούθησε την άνοδο στη δραστηριότητα της γρίπης το ίδιο χρονικό διάστημα, με τρόπο παρόμοιο με τη μεγάλη αύξηση στη θνησιμότητα που παρατηρήθηκε το χειμώνα του 2014-2015. Τότε, όπως και την τρέχουσα περίοδο, είχε επικρατήσει ο ιός γρίπης Α(Η3Ν2), ενώ και τότε όπως και τώρα είχαν παρατηρηθεί παρόμοιες αυξήσεις στη θνησιμότητα και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Τέλος κατά την εβδομάδα 11/2017 (13–19 Μαρτίου 2017), η θνησιμότητα στην Ελλάδα από όλες τις αιτίες κυμάνθηκε στα πλαίσια της αναμενόμενης (Διάγραμμα 7).

 

Ευχαριστίες:

Ευχαριστίες απευθύνονται από το ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ προς όλους τους ιατρούς /επαγγελματίες υγείας που παρέχουν συστηματικά επιδημιολογικά δεδομένα για την επιτήρηση του νοσήματος.

Ειδικές ευχαριστίες απευθύνονται προς τους εθελοντές παρατηρητές του δικτύου Sentinel για τη συνέπεια και αφοσίωσή τους στους σκοπούς της επιτήρησης.

Διάγραμμα 1: Εκτίμηση αριθμού κρουσμάτων γριπώδους συνδρομής ανά 1.000 επισκέψεις, κατά εβδομάδα. Σύνολο χώρας, περίοδοι γρίπης: 2015-2016, 2016-2017.

Σημείωση 1: Ο αριθμός κρουσμάτων ανά 1.000 επισκέψεις εκτιμάται με στάθμιση ως προς τον μόνιμο πληθυσμό της χώρας κατά γεωγραφικό διαμέρισμα και αστικότητα (ΕΣΥΕ, απογραφή 2011). Η σκιασμένη περιοχή αντιπροσωπεύει τα 95% όρια εμπιστοσύνης των εκτιμήσεων.

Σημείωση 2: Προσωρινά στοιχεία. Επισημαίνεται ότι μπορεί να υπάρξουν μικρές τροποποιήσεις της επιδημικής καμπύλης, δεδομένου ότι συνεχίζεται η αποστολή δεδομένων από τα δίκτυα Sentinel και μετά την έκδοση της παρούσας έκθεσης.

 

Διάγραμμα 2: Εκτίμηση αριθμού κρουσμάτων γριπώδους συνδρομής ανά 1.000 επισκέψεις, κατά εβδομάδα, ανά ηλικιακή ομάδα. Σύνολο χώρας, περίοδοι γρίπης: 2015-2016, 2016-2017.

 

Διάγραμμα 3: Συνολικός αριθμός φαρυγγικών δειγμάτων και απομονωθέντων στελεχών ιού γρίπης στα Εργαστήρια Αναφοράς Γρίπης. Σύνολο χώρας, περίοδος γρίπης 2016 – 2017.

Διάγραμμα 4: Αριθμός εισαγωγών σε Μ.Ε.Θ. ανά εβδομάδα, σε ασθενείς με εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη. Σύνολο Ελλάδας, από εβδομάδα 40/2016 έως εβδομάδα 11/2017 (13–19 Μαρτίου 2017). Συνολικός αριθμός δηλωθέντων κρουσμάτων έως και την εβδομάδα 11/2017: 250

 

Διάγραμμα 5: Αριθμός θανάτων (σε Μ.Ε.Θ. & εκτός Μ.Ε.Θ) ανά εβδομάδα, σε ασθενείς με εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη. Σύνολο Ελλάδας, από εβδομάδα 40/2016 έως εβδομάδα 11/2017 (13–19 Μαρτίου 2017). Συνολικός αριθμός θανάτων έως και την εβδομάδα 11/2017: 89

Διάγραμμα 6: Ηλικιακή κατανομή εισαχθέντων σε Μ.Ε.Θ. με εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη και ασθενών που κατέληξαν σε Μ.Ε.Θ ή εκτός Μ.Ε.Θ. Σύνολο Ελλάδας, από εβδομάδα 40/2016 έως εβδομάδα 11/2017 (13–19 Μαρτίου 2017).

Διάγραμμα 7: Παρατηρούμενος και αναμενόμενος αριθμός θανάτων κατά εβδομάδα στις περιοχές της Ελλάδας που μετέχουν στο σύστημα επιτήρησης. Εβδομάδα 20/2013 έως εβδομάδα 11/2017.

Ελισάβετ Μουρατίδου, Κοινοτική Νοσηλεύτρια, Γραφείο Νοσημάτων που Μεταδίδονται μέσω του Αναπνευστικού,
Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης