Επιδημιολογικά δεδομένα για την HIV λοίμωξη για το πρώτο δεκάμηνο του 2016

Η επιδημία του HIV συνεχίζει να αποτελεί ένα σημαντικό διακύβευμα για τα συστήματα υγείας σε ολόκληρο τον κόσμο.

Το 2015, στην Ελλάδα, καταγράφηκαν και πάλι αρκετά νέα περιστατικά HIV λοίμωξης, τα οποία όμως είναι, σε απόλυτο αριθμό, τα λιγότερα της τελευταίας πενταετίας, καταδεικνύοντας ότι έχει τεθεί υπό έλεγχο, τουλάχιστον προσωρινά, η επιδημική έκρηξη που παρατηρήθηκε μεταξύ των ατόμων που χρησιμοποιούν εξαρτησιογόνες ουσίες με ενέσιμο τρόπο (ΧΕΝ). Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με το σύστημα υποχρεωτικής δήλωσης, μέχρι και την 31η Οκτωβρίου του 2016, έχουν καταγραφεί στο ΚΕΕΛΠΝΟ 15.795 περιστατικά HIV λοίμωξης (82,7% άνδρες). Από το σύνολο των ατόμων αυτών, 3.923 έχουν εμφανίσει AIDS και περίπου 8.600 βρίσκονται υπό αντιρετροϊκή θεραπεία. Ο συνολικός αριθμός των θανάτων ανέρχεται στους 2.662.

Τους πρώτους δέκα μήνες του 2016 διαγνώστηκαν και δηλώθηκαν στο ΚΕΕΛΠΝΟ 453 HIV λοιμώξεις (4,1 ανά 100.000 πληθυσμού), εκ των οποίων οι 367 (81%) αφορούσαν σε άνδρες και οι 86 (19%) σε γυναίκες. Ο αριθμός των περιστατικών του 2016 είναι ο χαμηλότερος που έχει καταγραφεί από το 2010, όπως φαίνεται στο σχήμα 1 που ακολουθεί.

Σχήμα 1. Διαγνώσεις HIV λοίμωξης ανά 100.000 πληθυσμού (περίοδος Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2010-2016).

 dec16gr_sxima 1

 

Μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2016, ο συνολικός αριθμός των ατόμων που ξεκίνησαν θεραπεία ήταν 549, με πρόβλεψη ο αριθμός αυτός να αυξηθεί κατά πολύ μέχρι το τέλος του έτους. Μέσα στο έτος 2016, οι ενάρξεις θεραπείας αφορούν και παλαιότερες διαγνώσεις, δεδομένου ότι οι κατευθυντήριες οδηγίες προτείνουν την έναρξη αντιρετροικής αγωγής. Η πλειοψηφία των ενάρξεων αφορά σε μεταδόσεις μέσω σεξουαλικής επαφής μεταξύ ανδρών (Menwhohavesexwithmen, MSM) (61,2%). Από τις 234 διαγνώσεις του πρώτου εξαμήνου του 2016, 181 άτομα (77,4%) ξεκίνησαν θεραπεία.

Ασφαλώς, το ΚΕΕΛΠΝΟ, σε αγαστή συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους κρατικούς φορείς, τα ακαδημαικά ιδρύματα, τις επιστημονικές εταιρείες και την κοινωνία των πολιτών, τελεί σε εγρήγορση, διασφαλίζοντας τις κατάλληλες παρεμβάσεις που αφορούν όλες τις ομάδες του πληθυσμού που εμφανίζουν συμπεριφορές υψηλού κινδύνου.

Συμπερασματικά,στην Ελλάδα, μετά τη μεγάλη επιδημία την περίοδο 2011-2013, παρατηρείται σημαντική μείωση των περιστατικών HIV λοίμωξης στην ομάδα των ΧΕΝ την τελευταία διετία. Οι περισσότερες μεταδόσεις του ιού αποδίδονται και πάλι στη σεξουαλική επαφή, κυρίως σε αυτή μεταξύ ανδρών. Όπως φαίνεται και στο Σχήμα 2, οι νέες δηλώσεις στους ΧΕΝ έχουν μειωθεί σημαντικά.Ως εκ τούτου, τα μηνύματα που προκύπτουν από τα δεδομένα του συστήματος υποχρεωτικής δήλωσης, όσον αφορά στον πληθυσμό των ΧΕΝ, είναι θετικά, χωρίς όμως να μπορεί να υπάρξει εφησυχασμός.

Σχήμα 2. Διαγνώσεις HIV λοίμωξης στους ΧΕΝ (περίοδος πρώτο εξάμηνο 2010-2016)

dec16gr_sxima 2

 

Εκτός των βασικών προληπτικών μέτρων, είναι ιδιαιτέρως αναγκαία αφενός η διατήρηση και συστηματική υλοποίηση ολοκληρωμένων παρεμβάσεων πρόληψης στους ΧΕΝ, αφετέρου η ενίσχυση των προγραμμάτων, ιδίως αυτών που βασίζονται σε σύγχρονες μεθόδους, στην ομάδα των ανδρών που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες, όπου καταγράφεται η υψηλότερη συχνότητα νέων διαγνώσεων HIV λοίμωξης.

Τα υπάρχοντα ελληνικά δεδομένα, αναφορικά με την εκπλήρωση του στόχου 90-90-90 που έχει θέσει το UNAIDSγια το 2020, δείχνουν ότι βρισκόμαστε ακόμη μακριά από τον στόχο, δεδομένου ότι το 78,1% όσων ατόμων ζούν με τον HIVέχουν διαγνωστεί, το 67,5% των διαγνωσμένων είναι υπό θεραπεία και το 73,4% έχουν μη ανιχνεύσμο ιικό φορτίο (Σχήμα 3). Να σημειωθεί ότι τα δεδομένα αυτά αφορούν το έτος 2013 ύστερα από επεξεργασία των σχετικών δεδομένων, σε συνεργασία με το ECDC.

Σχήμα 3. Εκπλήρωση του στόχου 90-90-90 που έχει θέσει το UNAIDSγια το 2020, με βάση τα δεδομένα του 2013

dec16gr_sxima 3

Προκειμένου λοιπόν για την αναχαίτιση της επιδημίας, απαιτείται μια συντονισμένη δράση που θα πρέπει να περιλαμβάνει τα κάτωθι:

  • Ενίσχυση παρεμβάσεων πρόληψης σε ΧΕΝ και ΑΣΑ
  • Εντατικοποίηση της στοχευμένης ενημέρωσης για την εξέταση ανίχνευσης του HIV και διευκόλυνση της πρόσβασης στην εξέταση
  • Διενέργεια μελετών επιπολασμού, επίπτωσης και συμπεριφοράς: 2ης γενιάς επιτήρηση
  • Υποστήριξη των εργαστηριακών κέντρων διάγνωσης και παρακολούθησης
  • Υποστήριξη των Μονάδων Λοιμώξεων

 

Η διεπιστημονική προσέγγιση του HIV συνεχίζεται σε διεθνές επίπεδο και τα ενθαρρυντικά μηνύματα από κάποιες ερευνητικές προσπάθειες ελπίζουμε ότι ίσως θα αλλάξουν, σε θετική κατεύθυνση, την πορεία του προβλήματος, εντός και εκτός της χώρας μας.

Δήμητρα Παρασκευά, Ιατρός Παθολόγος, MSc,
Υπεύθυνη Γραφείου HIV & ΣΜΝ, ΚΕΕΛΠΝΟ