Εργαστηριακοί μικροβιολογικοί έλεγχοι σε ύδατα κολυμβητικών δεξαμενών τα έτη 2014-2016 στο ΠΕΔΥ Θεσσαλίας

Εισαγωγή

Η ποιότητα των υδάτων των κολυμβητικών δεξαμενών (ΚΟΔΕ) ελέγχεται εργαστηριακά μέσω μικροβιολογικών και χημικών ελέγχων. Ο μικροβιολογικός έλεγχος διενεργείται βάσει της Υγειονομικής Διάταξης Γ1/443/73, όπως αυτή τροποποιήθηκε με την Υγειονομική Διάταξη Γ4/1150/78. Σε αυτή ορίζονται οι μικροβιολογικοί δείκτες που πρέπει να εξετάζονται καθώς και τα όρια των παραμετρικών τιμών αυτών, τα οποία φαίνονται στον παρακάτω πίνακα:

 

Μικροβιολογικοί
δείκτες
Όρια
Κοινοί αερόβιοι μικροοργανισμοί <200 cfu/ml
Ολικά κολοβακτηριοειδή 15 cfu/100ml
Κολοβακτηρίδια (E.coli) 0 cfu/100ml

 

 

Μέθοδοι – υλικά

Την τριετία 2014-2016 διενεργήθηκαν μικροβιολογικοί έλεγχοι υδάτων ΚΟΔΕ στο πλαίσιο τακτικών ελέγχων των Διευθύνσεων Yγιεινής αρκετών Περιφερειακών Ενοτήτων (ΠΕ). Συγκεκριμένα, το εργαστήριο δέχθηκε συνολικά 217 δείγματα από 176 ΚΟΔΕ. Αναλυτικά, το έτος 2014 δέχθηκε 23 δείγματα από 17 ΚΟΔΕ προερχόμενα, από τις ΠΕ Φθιώτιδας και ΠΕ Τρικάλων. Το έτος 2015 δέχθηκε 149 δείγματα από 124 ΚΟΔΕ, που εστάλησαν από τις ΠΕ Θεσσαλονίκης, ΠΕ Φθιώτιδας, ΠΕ Κιλκίς, ΠΕ Έβρου, ΠΕ Καβάλας, ΠΕ Ευρυτανίας, ΠΕ Κοζάνης και ΠΕ Έβρου. Το έτος 2016, μέχρι και τον Ιούλιο, το εργαστήριο έχει δεχθεί 25 δείγματα από 23 ΚΟΔΕ, από τις ΠΕ Θεσσαλονίκης, ΠΕ Φθιώτιδας και ΠΕ Κιλκίς.

Οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται βασίζονται σε πρότυπα ISO. Συγκεκριμένα, η καταμέτρηση των κοινών αεροβίων πραγματοποιείται με τη μέθοδο της ενσωμάτωσης κι εφαρμόζεται βασιζόμενη στο ISO 6222:1999, ενώ η καταμέτρηση των Oλικών Κολοβακτηριοειδών και των Κολοβακτηριδίων (E.coli) εκτελείται με τη μέθοδο διήθησης μέσω μεμβρανών, ακολουθώντας το ISO 9308-1:2014. Το ΠΕΔΥ Θεσσαλίας είναι διαπιστευμένο από τον ΕΣΥΔ με αριθμό πιστοποιητικού 787 και οι προ αναφερόμενες μέθοδοι συμπεριλαμβάνονται στο πεδίο διαπίστευσής του.

 

Αποτελέσματα

Συνολικά στο εύρος της τριετίας 2014-2016, 95(43,8%) από τα 217 δείγματα και 76(43,2%)  από τις 176 ΚΟΔΕ είχαν μικροβιολογικά αποτελέσματα που δεν συμμορφώνονταν με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας. (Διάγραμμα 1)

Αναλυτικότερα, για το έτος 2014, 12/23 (52,2%) δείγματα και 9/17 (53%) ΚΟΔΕ δεν πληρούσαν τις απαιτήσεις της νομοθεσίας. Εκτός ορίων για την παράμετρο των κοινών αεροβίων ήταν 12/23 (52,2%) δείγματα, ενώ για τις παραμέτρους Ολικά Κολοβακτηριοειδή και E.coli σε κανένα δείγμα δεν υπήρχε υπέρβαση.Για το έτος 2015, 72/149 (48,3%) δείγματα και 55/124 (47,6%) ΚΟΔΕ δε συμμορφώνονταν με τη νομοθεσία. Τα κοινά αερόβια παρουσίαζαν υπέρβαση σε 72/149 (48,3%) δείγματα, τα Ολικά Κολοβακτηροειδή σε 5/149 (3,4%) δείγματα και η E.coli σε 6/149 (4%).

Για το έτος 2016, 11/25 (44%) δείγματα και 8/23 (34,8%) ΚΟΔΕ δε συμμορφώνονταν με τη νομοθεσία. Τα κοινά αερόβια ήταν εκτός ορίων σε 11/25 (44%) δείγματα, τα Ολικά Κολοβακτηριοειδή σε 1/25 (4%), ενώ η E.coli δεν παρουσίασε υπέρβαση σε κανένα δείγμα.

 

Σύγκριση αποτελεσμάτων κατά την τριετία 2014-2016.

Τα δείγματα αυξήθηκαν το έτος 2015 κατά 82,5% (από 23 το έτος 2014, σε 149) και οι υπό έλεγχο ΚΟΔΕ κατά 86,3% (από 17 το έτος 2014, σε 124), ενώ το 2016 φαίνεται να κυμαίνεται στα επίπεδα του 2014. Οι υπερβάσεις στα κοινά αερόβια παρουσίασαν μείωση κατά 3,9% το 2015 και 4,3% το 2016. Οι υπερβάσεις στα ολικά Κολοβακτηριοειδή και E.coli

Διάγραμμα 1. Αριθμός ΚΟΔΕ που ελέγχθηκαν τα έτη 2014-2016 στο ΠΕΔΥ Θεσσαλίας και αριθμός αυτών που τα αποτελέσματα των μικροβιολογικών ελέγχων δε ήταν σε συμμόρφωση με την κείμενη νομοθεσία.

july16_1

(*) έως 31/7/2106

 

Συμπεράσματα

Από τα αποτελέσματα των εργαστηριακών ελέγχων παρατηρείται ότι ένα αρκετά υψηλό ποσοστό των ΚΟΔΕ κάθε χρόνο παρουσιάζουν υπερβάσεις της νομοθεσίας, το οποίο κατά τη διάρκεια της τριετίας παραμένει στα ίδια επίπεδα. Το γεγονός αυτό συνηγορεί υπέρ της πραγματοποίησης συστηματικών τακτικών ελέγχων από τις Διευθύνσεις Υγιεινής των Περιφερειακών Ενοτήτων και υπογραμμίζει την εφαρμογή ενός πυκνού προγράμματος αυτών.

Η παράμετρος των Κοινών Αεροβίων Μικροβίων είναι αυτή που παρουσιάζει τα υψηλότερα ποσοστά υπερβάσεων, ενώ ταυτόχρονα τα ποσοστά των υπερβάσεων των υπολοίπων μικροβιολογικών παραμέτρων (ολικά Κολοβακτηριοειδή και E.coli) βρίσκονται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα. Ο δείκτης των Κοινών Αεροβίων είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος στην χλωρίωση ή οποιαδήποτε άλλη επεξεργασία του νερού. Άρα σε περιπτώσεις που παρουσιάζονται υπερβάσεις στα Κοινά Αερόβια πιθανώς να υπάρχει πρόβλημα χαμηλής συγκέντρωσης απολυμαντικού στην ΚΟΔΕ. Επιπρόσθετα, ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται κατά τη διάρκεια της δειγματοληψίας,  προκειμένου να μην υπάρξουν επιμολύνσεις και φυσικά στην πιστή εφαρμογή της ορθής εργαστηριακής πρακτικής.

Οι υγειονομικοί έλεγχοι, σε συνδυασμό με τα αποτελέσματα των μικροβιολογικών και χημικών ελέγχων, πρέπει να οδηγούν σε διορθωτικές ενέργειες, όπου απαιτείται, και μετέπειτα στενή παρακολούθηση (monitoring) της σωστής λειτουργίας και συντήρησης των Κολυμβητικών Δεξαμενών, προκειμένου να διασφαλίζεται η δημόσια υγεία τόσο των λουομένων όσο και των αθλητών.

 

Βιβλιογραφία
Υγ. Διάταξη Γ1/443/73Υγ. Διάταξη Γ4/1150/78

ISO 6222:1999

ISO 9308-1:2014

 

Άννα Κατσιαφλάκα, Ιατρός Βιοπαθολόγος, Χημικός, Msc, Msc στη Δημόσια Υγεία, Τεχνική υπεύθυνη Μικροβιολογικού τομέα Περιφερειακού Εργαστηρίου Δημόσιας Υγείας Θεσσαλίας