Μύθοι και αλήθειες για την φετινή γρίπη

 

Μύθοι Αλήθειες
Η φετινή περίοδος της γρίπης στην Ελλάδαχαρακτηρίστηκε από την κυκλοφορία κατά κύριο λόγο του στελέχους Α(Η1Ν1)pdm09. Η έξαρση της γρίπης φέτος χαρακτηρίστηκε από την κυκλοφορία του στελέχους γρίπης Α(Η1Ν1)pdm09, που κυκλοφορούσε και κατά την διάρκεια της πανδημίας 2009-10, καθώς και τις επόμενες περιόδους 2010-11 και 2013-14. Έως και τις 21 Απριλίου 2016 επί συνόλου 4757 κλινικών δειγμάτων που ελέγχθηκαν εργαστηριακά από τα νοσοκομεία, τα 1832 (38,5%) ήταν θετικά για ιούς γρίπης. Ειδικότερα, τα 1683 (91,9%) ήταν τύπου Α και τα 149 (8,1%) τύπου Β. Ιός Β κυκλοφόρησε προς το τέλος της φετινής περιόδου γρίπης. Από τα στελέχη τύπου Α που υποτυποποιήθηκαν, τα 98,6% ανήκαν στον υπότυπο Α(Η1Ν1)pdm09. Σε Ευρωπαϊκό επίπεδο υπήρξε διαφοροποίηση σε σχέση με τα Ελληνικά δεδομένα και καταγράφηκε πέραν της γρίπης Α(Η1Ν1)pdm09 (58% των θετικών για γρίπη δειγμάτων) και σημαντικό ποσοστό γρίπης Β (39% των θετικών για γρίπη δειγμάτων).
Η φετινή περίοδος γρίπης χαρακτηρίστηκε από λιγότερα σοβαρά κρούσματα από κάθε άλλη φορά. Η πορεία της γρίπης φέτος θυμίζει έντονα την περίοδο γρίπης 2010-1. Εμφανίστηκε μάλιστα υψηλότερος αριθμός σοβαρών περιστατικών. Έως σήμερα έχουν καταγραφεί 433 σοβαρά κρούσματα εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης, εκ των οποίων τα 406 νοσηλεύτηκαν σε ΜΕΘ. Συνολικά δε, καταγράφηκαν 190 θάνατοι από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη. Το στέλεχος της γρίπης Η1Ν1(pdm)09 έχει συσχετισθεί με την εμφάνιση σοβαρών κρουσμάτων ακόμη και σε νέα, κατά τα άλλα υγιή άτομα. Στα σοβαρά κρούσματα σε Ευρωπαϊκό επίπεδο καταγράφηκε επικράτηση της ανίχνευσης Α(Η1Ν1)pdm09 σε ποσοστό 83% των νοσηλευόμενων από γρίπη σε ΜΕΘ. Πρέπει βέβαια να θυμόμαστε πως οι πιθανότητες για σοβαρή νόσο αυξάνουν ανεξαρτήτως στελέχους γρίπης για τα ηλικιωμένα άτομα και τα άτομα που πάσχουν από χρόνια νοσήματα. Το 75.9% από τα φετινά σοβαρά περιστατικά γρίπης στην Ελλάδα ανήκαν σε κλινική ομάδα υψηλού κινδύνου.
Η φετινή εποχή της γρίπης στην Ελλάδα χαρακτηρίστηκε από εμφάνιση σοβαρών κρουσμάτων σε άτομα μικρότερης ηλικίας από πέρυσι. Σοβαρή γρίπη μπορεί να εμφανισθεί σε οιαδήποτε ηλικία. Το εύρος ηλικιών σε σοβαρά κρούσματα γρίπης φέτος κυμαινόταν από 1 έως 96 έτη με μέση ηλικία τα 57,9 έτη, αρκετά χαμηλότερα από την περσινή περίοδο γρίπης που επικράτησε το στέλεχος Β και το στέλεχος γρίπης Α(Η3Ν2).
Η φετινή εποχή της γρίπης στην Ελλάδα χαρακτηρίστηκε από κυκλοφορία μεταλλαγμένου στελέχους γρίπης. Tα δύο Eθνικά Εργαστήρια Αναφοράς Γρίπης της Ελλάδος που συμμετέχουν στο δίκτυο εργαστηρίων του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας, παρακολουθούν συστηματικά την ύπαρξη μεταλλάξεων σε αντιπροσωπευτικό δείγμα των ιών γρίπης που κυκλοφορούν στην Ελλάδα. Αντιπροσωπευτικά  στελέχη  που  απομονώθηκαν  στο  Εθνικό  Εργαστήριο  Αναφοράς  Γρίπης Ν.  Ελλάδος  συγκρίθηκαν  με  το  στέλεχος   του  εμβολίου  ως  προς  την  παρουσία μεταλλάξεων  στο  γονίδιο  της  αιμοσυγκολλητίνης  τους  και  ως  προς  την  αντιγονική  τους  σύσταση  με  κυτταροκαλλιέργεια.  Καμία  από  τις  μεταλλάξεις  που  ανιχνεύθηκαν  δεν εντοπίζεται  σε  αντιγονικό  επίτοπο,  ενώ  ο  αντιγονικός  χαρακτηρισμός  δεν  υποδεικνύει αντιγονική παρέκκλιση ή μείζονα μετάλλαξη.
Η αποτελεσματικότητα του αντιγριπικού εμβολιασμού έναντι του στελέχους γρίπης Β ήταν πιθανά μικρότερη εφέτος. Τα αποτελέσματα μοριακού ελέγχου μεταλλάξεων έδειξαν ικανοποιητική κάλυψη του κυκλοφορούντος εμβολίου έναντι του στελέχους Α(Η1Ν1)pdm09. Πρωταρχικά αποτελέσματα δείχνουν ότι τα στελέχη γρίπης τύπου Β στην Ελλάδα ανήκαν στο γένος Victoria. Το αντιγριπικό εμβόλιο φέτος είχε ως συστατικό στέλεχος αυτό της γρίπης τύπου B του γένους Yamagata. Επομένως, υπάρχει σημαντική πιθανότητα να υπήρξε μειωμένη αποτελεσματικότητα του φετινού  εμβολίου  έναντι  της γρίπης  τύπου  Β  που  κυκλοφόρησε. Την περίοδο 2016-17 αναμένεται στην Ευρώπη και στην Ελλάδα η κυκλοφορίου 4-δύναμου εμβολίου γρίπης που φέτος κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ.
Η έλλειψη εμβολιασμού έναντι της γρίπης στα σοβαρά κρούσματα στις ΜΕΘ ήταν σημαντικός παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση των επιπλοκών από τη γρίπη. Πολύ υψηλό ποσοστό των σοβαρών κρουσμάτων φέτος ήταν ανεμβολίαστο για γρίπη, παρά το γεγονός πως ανήκε σε ομάδα υψηλού κινδύνου. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως στην ομάδα υψηλού κινδύνου ανήκουν και άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία και οι έγκυες γυναίκες. Ο εμβολιασμός συστήνεται σε όλη τη διάρκεια της περιόδου γρίπης στη χώρα μας ως το σημαντικότερο μέτρο πρόληψης. Η σημασία του είναι καθοριστική όταν έγκαιρα πραγματοποιείται πριν την έξαρση της γρίπης (Οκτώβριο-Νοέμβριο, δηλαδή ένα με δύο μήνες πριν), ώστε να προλάβει ο οργανισμός να δημιουργήσει τα προστατευτικά αντισώματα. Στις ΗΠΑ κυκλοφορεί εμβόλιο με υψηλότερη δόση αντιγόνου για ηλικιωμένα άτομα με πολύ καλή ανταπόκριση. Τώρα που βρισκόμαστε στο τέλος της περιόδου γρίπης, η ιατρική αξιολόγηση και η έγκαιρη χρήση των αντι-ιϊκών φαρμάκων στις ομάδες υψηλού κινδύνου του πληθυσμού έχει υψηλότερη σημασία από τον εμβολιασμό. Για αυτόν τον λόγο συνιστάται η αναζήτηση ιατρικής συμβουλής σε περίπτωση ατόμων υψηλού κινδύνου με συμπτωματολογία γρίπης ή σε περιπτώσεις παρατεταμένων ή σοβαρών συμπτωμάτων γρίπης (υψηλός πυρετός που επιμένει, δύσπνοια, κυάνωση, συμπτώματα από το κεντρικό νευρικό σύστημα) ακόμη και σε άτομα υγιή κατά τα άλλα ή σε άτομα που μετά αρχική υποχώρηση των συμπτωμάτων εμφανίζουν νέα συμπτώματα ή επιδείνωση της καταστάσεώς τους.

Σωτήρης Τσιόδρας, Λοιμωξιολόγος ΚΕΕΛΠΝΟ, Αναπληρωτής καθηγητής Παθολογίας Λοιμώξεων, Ιατρική Σχολή Αθήνας

Tagged on: