Εφαρμογή Nοσοκομειακών Προγραμμάτων Χρήσης Αντιβιοτικών (ASP) Σε Παγκόσμιο Επίπεδο

Προγράμματα ορθολογικής χρήσης αντιβιοτικών (Αntibiotic Stewardship Programs/ASP) στα νοσοκομεία των ΗΠΑ εφαρμόζονται ηδη απο ετών οχι μόνο σε πανεπιστημιακά κέντρα για ερευνητικούς σκοπούς αλλά υποχρεωτικά και στα μεγάλα τεταρτοβάθμια νοσοκομεία.

Η έννοια του Προγράμματος ASP στοχεύει στην δημιουργία ειδικής Υπηρεσίας στο νοσοκομείο ανεξαρτητη απο τα Κλινικά Τμήματα,το Τμήμα Λοιμώξεων και την Ιατρικη Υπηρεσία αλλά υπαγόμενη απ ευθείας στη διοίκηση του νοσοκομειου. Η ομάδα του προγράμματος εποπτείας αντιβιοτικών στελεχώνεται απο νοσοκομειακό φαρμακοποιό με εξειδικευση στην λοιμωξιολογία και απο κλινικό ιατρό λοιμωξιολόγο οι οποιοι ειναι αποκλειστικής απασχόλησης στην ASP Υπηρεσία και αμοίβονται απο την διοικηση του νοσοκομείου που τους εχει προσλάβει. Επιπλέον ειναι ανεξάρτητοι απο την Επιτροπή Νοσοκομειακων Λοιμώξεων του νοσοκομειου και δεν προσφέρουν κλινικό έργο προς τους νοσηλευόμενους ασθενείς.

Εκπαίδευση στα προγράμματα ASP παρέχεται ως σεμινάρια στα Συνέδρια της InfectiousDiseases Society of America /IDSA και κρίνεται απαραίτητη για τις εθνικές εξετάσεις απόκτησης ειδικότητας λοιμωξιολογίας.

Τα μελη της Υπηρεσίας ASP προσλαμβάνονται απο το νοσοκομείο οχι μονο ως ελεγκτές της κατανάλωσης των αντιβιοτικών αλλα κυρίως ως φροντιστές (stewards) της συνολικής διαγνωστικής και θεραπευτικής αντιμετώπισης των λοιμώξεων.

Η στρατηγική της Υπηρεσίας ΑSP εστιάζει στην εθελοντική εμπλοκή στο Πρόγραμμα οσο το δυνατόν περισσότερων ιατρών ωστε να μειώνονται οι προστριβές και να διαχέονται τα μηνήματα της Υπηρεσίας ASP προς ολους.

Οι δεικτες αξιολογισης της Υπηρεσίας ASP δεν περιοριζονται μονο στην ετήσια έκθεση της κατανάλωσης των αντιβιοτικών αλλα επεκτείνονται στοχευμένασε εκτιμήσεις της θεραπευτικής αντιμετώπισης εστιακών λοιμώξεων οπως σηψαιμιών απο κεντρικούς καθετήρες, πνευμονιών και ουρολοιμώξεων. Στην Υπηρεσία ASP στόχος δεν θεωρείται μόνο η ορθολογική χρήση αντιβιοτικών αλλά και η επιμελητεία (stewardship) για την κλινική αποτελεσματικότητατης θεραπείας των λοιμωδών νόσων. Για το λογο αυτό εχει εισαχθεί η εφαρμογή δεσμών απο μέτρα (bundles) ως δείκτες ποιότητας ενός προγράμματος ορθολογικής χρησης αντιβιοτικών. Στην πιστοποιηση και αξιολόγηση της λειτουργικότητας ενός νοσοκομείου απο κρατικούς η ασφαλιστικούς φορείς η ορθή λειτουργια της Υπηρεσίας ASP θεωρείται απο τις βασικές και απαραίτητες δράσεις.

Δεδομένου οτι η ετήσια καταναλωση αντιβιοτικών στίς ΗΠΑ το 2010 ηταν 3290 τονοι για χρηση στους ανθρώπους και 13540 τόνοι για χρηση στην κτηνοτροφία το CDC προωθεί προγράμματα ASP και εκτός νοσοκομείων για εφαρμογή στην γεωργία, στις ζωοτροφές και στις ιχθυοκαλλιέργειες [1].

Βιβλιογραφία
Holis A. NEJM 369:2474,Dec.26,2013.

 Γεώργιος Σαρόγλου, ομότιμος καθηγητής παθολογίας /λοιμώξεων