Ευρωπαϊκή απόκριση στην HIV επιδημία – Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC) πρόσφατα δημοσίευσε τα αποτελέσματα της προσπάθειας να επιτηρήσει πώς οι Ευρωπαϊκές χώρες αποκρίνονται στην HIV επιδημία από το 2004 ως το 2013, σε συνέχεια των δεσμεύσεων που έλαβαν υπογράφοντας τη Διακήρυξη του Δουβλίνου για τη συνεργασία στην αντιμετώπιση του HIV/AIDS στην Ευρώπη και Κεντρική Ασία.

Οι αναφορές αυτής της επιτήρησης βασίζονται στα δεδομένα που παρείχαν 55 χώρες της Ευρώπης και Κεντρικής Ασίας, και συνοψίζουν την πρόοδο στο χειρισμό βασικών θεμάτων που σχετίζονται με το HIV/AIDS στην περιοχή. Προσδιορίζουν, επίσης, τις κύριες ενέργειες που απαιτούνται για τη βελτίωση της απόκρισης προς τις ομάδες ατόμων που διαπιστώνεται ότι εμφανίζουν αυξημένη ευπάθεια: άνδρες που κάνουν σεξ με άνδρες (ΑΣΑ), μετανάστες, χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών ουσιών (XEN), φυλακισμένους και εκδιδόμενα άτομα.

Από το 2004 έχουν γίνει σημαντικά βήματα προόδου. Η θεραπεία, για παράδειγμα είναι τώρα διαθέσιμη για τις περισσότερες ομάδες στόχους στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΕ/ΕΟΧ), και η έναρξη της θεραπείας γίνεται τώρα σε πιο αρχικά στάδια της νόσου, και μάλιστα χώρες όπως η Αυστρία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Ρουμανία αναφέρουν ότι έχουν σταματήσει να χρησιμοποιούν τον αριθμό των CD4 ως κριτήριο για την έναρξη της αγωγής, και έχουν αναπτύξει παρεμβάσεις διαγνωστικού ελέγχου και θεραπείας (Test & treat) προς όφελος των ατόμων που ζουν με τον HIV. Τα δεδομένα από 29 χώρες δείχνουν ότι ο αριθμός των ατόμων που λαμβάνουν αντιρετροϊκή θεραπεία διπλασιάστηκε από το 2009 ως το 2013. Όμως, σε ένα σημαντικό αριθμό κρατών, και κυρίως στις χώρες που δεν ανήκουν στην ΕΕ/ΕΟΧ, ο ένας στους έξι που έχει ανάγκη θεραπείας δεν τη λαμβάνει.

ECDC_1

European Centre for Disease Prevention and Control. Evidence brief: HIV and treatment. Stockholm: ECDC; 2015.

 

Παρά λοιπόν τα βήματα προόδου, ο HIV παραμένει ένα σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας. Το 2013, 29157 νέες μολύνσεις καταγράφηκαν στις 30 χώρες της ΕΕ/ΕΟΧ. Το 2013, 42% από τα νέα περιστατικά στις χώρες αυτές ήταν μεταξύ ΑΣΑ. Επιπλέον οι ΑΣΑ είναι ο μόνος πληθυσμός στις ΕΕ ΕΟΧ, όπου δεν καταγράφηκε μείωση του αριθμού νέων μολύνσεων, παρά τις προσπάθειες μεταξύ των χωρών να αυξήσουν τις προληπτικές παρεμβάσεις για αυτό τον πληθυσμό. Μεταξύ του 2004 και 2013, τα νέα περιστατικά μεταξύ ΑΣΑ ηλικίας 20-24 ετών διπλασιάστηκαν, ενώ αυξήθηκαν ως 83% στους ΑΣΑ ηλικίας 15-19 ετών. Ο αυξανόμενος αριθμός των νεαρών ΑΣΑ προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς είναι πιθανόν ότι έχουν μολυνθεί πρόσφατα, υπονοώντας ότι οι υφιστάμενες προσπάθειες πρόληψης δεν είχαν την απαραίτητη ισχύ και δεν ήταν αποτελεσματικές, ώστε να μειώσουν τη μετάδοση.

ECDC_2Source: ECDC/WHO (2014). HIV/AIDS Surveillance in Europe, 2013

 

ECDC_3Source: ECDC/WHO (2014). HIV/AIDS Surveillance in Europe, 2013

Ένας σημαντικός αριθμός ατόμων που είναι σε κίνδυνο δεν έχουν ποτέ εξεταστεί. Αν και οι αριθμοί των ποσοστών διαγνωστικών εξετάσεων διαφέρουν μεταξύ των κρατών, τα υπάρχοντα δεδομένα δείχνουν ότι εξακολουθούν να είναι χαμηλοί μεταξύ των κύριων πληθυσμών στόχων, δηλαδή των ΑΣΑ, χρηστών ενδοφλέβιων ναρκωτικών ουσιών και μεταναστών. Το 2013, οι χώρες αναφέρουν ποσοστά εξέτασης 20-50% μεταξύ των ΑΣΑ και 30-60% μεταξύ των χρηστών ενδοφλέβιων ναρκωτικών ουσιών. Αυτά τα χαμηλά ποσοστά σημαίνουν ότι πολλοί άνθρωποι που χρειάζονται αντιρετροϊκή θεραπεία δε λαμβάνουν αγωγή, γιατί δεν έχουν διαγνωσθεί.

 

 ECDC_6-1  ECDC_6-2
Source: ECDC. Thematic report: People who inject drugs. Monitoring implementation of the Dublin Declaration on Partnership to Fight HIV/AIDS in Europe and Central Asia: 2014 progress report. Stockholm: ECDC; 2015

 

Source: ECDC. Thematic report: Men who have sex with men. Monitoring implementation of the Dublin Declaration on Partnership to Fight HIV/AIDS in Europe and Central Asia: 2014 progress report. Stockholm: ECDC; 2015

 

Περισσότερες από τις μισές περιπτώσεις διαγιγνώσκονται αργά. Το 2013, 49% των νέο – δηλωθέντων περιστατικών στην Ευρωπαϊκή περιοχή του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας χαρακτηρίζονται ως καθυστερημένης προσέλευσης (CD4<350/mm3) και 28% με προχωρημένη HIV Λοίμωξη(CD4 cell count <200/mm3). Η αναλογία των ατόμων με καθυστερημένη διάγνωση είναι υψηλότερη μεταξύ των ετεροφυλόφιλων που προέρχονται από χώρες με γενικευμένη επιδημία (59%) και μεταξύ ΧΕΝ (56%). Περισσότερο από ένα τρίτο των ΑΣΑ, επίσης, διαγιγνώσκονται καθυστερημένα.

ECDC_4

 

 

 

 

 

 

Source: ECDC/WHO (2014). HIV/AIDS Surveillance in Europe, 2013

 ECDC_5

 

 

Source: ECDC/WHO (2014). HIV/AIDS Surveillance in Europe, 2013

Η βελτίωση των ποσοστών των εξετασθέντων και η ενθάρρυνση για έγκαιρη εξέταση είναι απαραίτητη για τη μείωση του ποσοστού των ατόμων που ζουν με τον ιό και είναι αδιάγνωστα. Η καθυστερημένη διάγνωση σχετίζεται με τουλάχιστον δεκαπλάσια θνησιμότητα, υψηλότερη νοσηρότητα και κόστος περίθαλψης, αλλά και αυξημένη διάρκεια πιθανής μεταδοτικότητας του ιού πριν τη διάγνωση και τη θεραπεία.

Όλες οι θεματικές αναφορές παρουσιάζονται στην ιστοσελίδα του ECDC:

Thematic report: Men who have sex with men

Thematic report: Migrants

Thematic report: People who inject drugs

Thematic report: Prisoners

Thematic report: Sex workers

Thematic report: Continuum of care

Evidence brief: HIV testing

Evidence brief: Men who have sex with men

Evidence brief: HIV and treatment

Evidence brief: HIV leadership

Evidence brief: HIV prevention

Evidence brief: HIV data

See all reports: Dublin Declaration monitoring – 2014 progress

 

Teymur Noori, Anastasia Pharris, Andrew Amato Gauci,
European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC)