HIV/AIDS στην Ελλάδα και την Ευρώπη το 2015 με το βλέμμα στο 2020

Main article_1st

Εισαγωγή

Στις Γενικές συνελεύσεις του ΟΗΕ για το HIV/AIDS (2001- 2011), η Ελλάδα, υπέγραψε τις διακηρύξεις των δεσμεύσεων για το HIV/AIDS. Παράλληλα, η Ελλάδα ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει κυρώσει τη Διακήρυξη του Δουβλίνου (Dublin Declaration Partnership to fight HIV/AIDS in Europe and Central Asia).

 

Όραμα

Το όραμα του UNAIDS, στο οποίο εναρμονίζονται όλες οι χώρες, είναι ο μηδενισμός των νέων μολύνσεων, ο μηδενισμός των θανάτων από το AIDS και ο μηδενισμός του στίγματος και των διακρίσεων.

Οι βασικοί στόχοι της παγκόσμιας στρατηγικής είναι:

  • Μείωση νέων HIV μολύνσεων
  • Βελτίωση της πρόσβασης σε θεραπεία και υποστήριξη για τους ανθρώπους που ζουν με HIV. Συνεχής βελτίωση της ποιότητας της ζωής τους.
  • Η μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων που προκαλούν πολλαπλές ευπάθειες, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης του στίγματος
  • Η ενίσχυση του συντονισμού και η εφαρμογή συστήματος επιτήρησης και αξιολόγησης της απόκρισης στην HIV/AIDS επιδημία

Μετρήσιμα αποτελέσματα που έθεσε η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών το 2011 για την εκτίμηση της αποτελεσματικότητας της εθνικής και παγκόσμιας απόκρισης

  • Μείωση της σεξουαλικής μετάδοσης του ιού κατά 50% ως το 2015
  • Μείωση των νέων μεταδόσεων σε χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών ουσιών κατά 50% ως το 2015
  • Εξάλειψη της κάθετης μετάδοσης της HIV λοίμωξης
  • 15 εκατομμύρια άτομα σε αντιρετροϊκή θεραπεία ως το 2015
  • Μείωση κατά 50% των θανάτων από φυματίωση σε HIV+ ασθενείς ως το 2015
  • Διάθεση ετησίως 22-24 δισεκατομμυρίων $ σε χαμηλού και μέσου οικονομικού επιπέδου χώρες ως το 2015, για προγράμματα για τον HIV
  • Εξάλειψη των παραγόντων που κάνουν τις γυναίκες ευάλωτες στον HIV, συμπεριλαμβανομένης της βίας κατά των γυναικών
  • Εξάλειψη στίγματος και διακρίσεων
  • Εξάλειψη των ταξιδιωτικών περιορισμών
  • Εξάλειψη κοινωνικών ανισοτήτων

Επιπλέον των ανωτέρω δεικτών που μετρούν τις μακροπρόθεσμες επιδράσεις των παρεμβάσεων που εφαρμόζονται, για την αναχαίτιση της επιδημίας του HIV/AIDS χρησιμοποιούνται πάνω από 30 δείκτες που εκτιμούν μεσοπρόθεσμες επιδράσεις των παρεμβάσεων, σύμφωνα με το μοντέλο του Rugg et al:

Παγκόσμιο Πλαίσιο Επιτήρησης και Αξιολόγησης του προγράμματος για το HIV/AIDS

Main article_2nd

Rugg et al 2004 Global advances in HIV/AIDS monitoring and evaluation

 

Μεθοδολογία συλλογής δεδομένων για τη σύνταξη της Εθνικής Αναφοράς για το HIV/AIDS

Το ΚΕΕΛΠΝΟ λειτουργεί ως εθνικό σημείο επαφής για τη σύνταξη της εθνικής αναφοράς της χώρας αναφορικά με την τήρηση των διεθνών δεσμεύσεων από το 2008. Σκοπός της αναφοράς  είναι η συλλογή, επεξεργασία και δημοσίευση επιστημονικά έγκυρων εθνικών στοιχείων για όλες τις παραμέτρους που αφορούν την HIV Λοίμωξη, συγκρίσιμων με αυτά των υπολοίπων Κρατών-Μελών. Απώτερος στόχος για τους διεθνείς φορείς είναι η χάραξη της διεθνούς και ευρωπαϊκής πολιτικής, βασισμένης σε επιστημονικά τεκμηριωμένους δείκτες. Επιπλέον, στόχος για το ΚΕΕΛΠΝΟ είναι τα στοιχεία αυτά να αξιολογηθούν και να χρησιμοποιηθούν για τη χάραξη της εθνικής πολιτικής έναντι του HIV/AIDS.
Τα στοιχεία συλλέγονται από ένα πανελλαδικό δίκτυο φορέων, οι οποίοι υλοποιούν δράσεις για την πρόληψη  και αντιμετώπιση της HIV Λοίμωξης και   περιλαμβάνει εκπροσώπους Εποπτευόμενων Φορέων του Υπουργείου Υγείας,  επιφορτισμένων με το έργο της απόκρισης στην HIV Λοίμωξη και την τοξικοεξάρτηση, όπως τα αρμόδια τμήματα και γραφεία του ΚΕΕΛΠΝΟ, τον ΟΚΑΝΑ, το 18ΑΝΩ, το ΚΕΘΕΑ, το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης Εναντίον των Ναρκωτικών (ΕΚΤΕΠΝ), Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, Επιστημονικές Εταιρείες και την Ακαδημαϊκή Κοινότητα.  Παράλληλα στοιχεία σχετικά με τη νομοθεσία και τις πολιτικές για το ΗIV/AIDS συλλέγονται σε συνεργασία με τα συναρμόδια Υπουργεία.

Η βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων στοιχείων είναι συνεχής, καθώς ετήσια οφείλει να διαμορφώνεται πλάνο της συλλογής δεδομένων, συμπεριλαμβανομένου και του σχεδιασμού ειδικών ερευνών και διαμόρφωσης σχετικών ερωτηματολογίων για τη συλλογή δεδομένων από τις υφιστάμενες δομές. Η ποιότητα του συστήματος επιτήρησης και αξιολόγησης της εθνικής απόκρισης υπόκειται στους περιορισμούς της επίλυσης οργανωτικών θεμάτων και της ύπαρξης ανθρώπινων και οικονομικών πόρων.

 

ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ HIV/AIDS 2014

Η εθνική αναφορά αποτυπώνει το σύνολο των πρωτοβουλιών και παρεμβάσεων για την απόκριση στην HIV επιδημία, οι οποίες υλοποιήθηκαν κατά το έτος αναφοράς στις κάτωθι ενότητες: 1) Πολιτική Bούληση, 2) Υφιστάμενες Δομές 3) Εθνική Στρατηγική, 4) Επιδημιολογικά Δεδομένα, 5) Πρόληψη ανά ομάδες στόχους, ΑΣΑ, ΧΕΝ, Μετανάστες, Εκδιδόμενα άτομα, Νέοι 6) Διαγνωστικός έλεγχος και Συμβουλευτική 7) Θεραπεία και Υποστήριξη, 8) Ανθρώπινα Δικαιώματα & Μείωση Στίγματος. Είναι σημαντικό για να κατευθύνεται σωστά η απόκριση στην επιδημία, όλες οι δράσεις να αποτυπώνονται, να καταγράφονται και να αξιολογούνται.

Προγράμματα πρόληψης, θεραπείας και υποστήριξης για το HIV/AIDS

Main article_3rd

 

Πολιτική Βούληση

Το Νομικό πλαίσιο Ν. 3172/03 και 3370/05 προβλέπει τις δομές Δημόσιας Υγείας σε Κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο, καθώς και τους Οργανισμούς Δημόσιας Υγείας, παρέχοντας επαρκές Νομικό πλαίσιο.

Τη χρονική περίοδο 2012- 2014:

  • Το υπουργείο Υγείας μέσω του NSRF 2007- 2013 χρηματοδότησε 12 προγράμματα, τα οποία αφορούσαν στους χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών ουσιών και άλλες ευάλωτες ομάδες
  • Ηγήθηκε της προσπάθειας για την αναχαίτιση της HIV/AIDS επιδημίας στους χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών ουσιών
  • Αναγνωρίζοντας την ανάγκη βελτίωσης της αποτελεσματικότητας της απόκρισης για το HIV/AIDS ανέθεσε στο ΚΕΕΛΠΝΟ τη συμμετοχή ως εταίρος στην Ευρωπαϊκή Κοινή δράση Quality Improvement in HIV Prevention

Το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου. Εποπτευόμενος Φορέας Υπουργείου Υγείας που ιδρύθηκε το 1992 ως Κέντρο Ελέγχου Ειδικών Λοιμώξεων (ΚΕΕΛ), με κύριο σκοπό την πρόληψη και αντιμετώπιση του AIDS, ενώ με το Ν.3370/2005 ορίζεται η σημερινή αποστολή και το πεδίο δράσεων.

 

Eπιδημιολογικά Δεδομένα HIV/AIDS- Know your epidemic

Σύστημα Υποχρεωτικής Δήλωσης

  • Αξίζει να σημειωθεί ότι μετά τη μεγάλη επιδημία στους ΧΕΝ το 2011-2013, παρατηρείται σημαντική μείωση των δηλωθέντων περιστατικών μεταξύ των ΧΕΝ τα τελευταία δύο χρόνια. Η επιδημική έκρηξη της περιόδου 2011-12 στους χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών έχει αναχαιτιστεί τουλάχιστον προς το παρόν, όμως τόσο η πολιτεία όσο και η κοινωνία των πολιτών οφείλουν να παραμένουν σε εγρήγορση με στοχευμένες παρεμβάσεις.
  • Παρά τις σημαντικές δράσεις που αναπτύχθηκαν από την αρχή της επιδημίας για την αντιμετώπιση της HIV επιδημίας, τα νεότερα επιδημιολογικά δεδομένα δείχνουν ότι η σεξουαλική μετάδοση της HIV Λοίμωξης δεν έχει αναχαιτιστεί. Μάλιστα, ο αριθμός των νέων διαγνώσεων σε άνδρες που κάνουν σεξ με άνδρες (ΑΣΑ) στην Ευρώπη παρουσιάζει αύξηση κατά 33% το 2013, σε σχέση με το 2004. Στην Ελλάδα η απροφύλακτη σεξουαλική επαφή μεταξύ ανδρών παραμένει ο κύριος τρόπος μετάδοσης.

 

Πίνακας1: Διαχρονικές Δηλώσεις HIV λοίμωξης ανά 100.000 πληθυσμού

Main article_4th

Πηγή: ΚΕΕΛΠΝΟ

Το σύνολο των νέων διαγνώσεων Ιανουάριος – Οκτώβριος 2015 ανέρχεται σε 667, περίπου όσα δηλώθηκαν το ίδιο χρονικό διάστημα και το 2014.

Πίνακας 2. Περιπτώσεις HIV λοίμωξης με βάση το έτος δήλωσης και την κατηγορία μετάδοσης

Κατηγορία μετάδοσης Έτος Δήλωσης
2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Οκτώβριος
ΑΣΑ 337(55.2%) 358(58.5%) 384(39.6%) 338(28.5%) 345(37.5%) 354(44.1%) 329(49,3%)
ΧΕΝ 15(2.5%) 16(2.6%) 266(27.5%) 551(46.4%) 272(29.5%) 106(13.2 %) 71(10,6%)
ΕΤΕΡΟΦΥΛΟΦΙΛΟΙ 125(20.5%) 116(19%) 159(16.4%) 140(11.8%) 131(14.2%) 139(17.3%) 100(15,0%)
ΑΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΤΟΙ 134(21.9%) 119(19.4%) 160(16.5%) 159(13.4%) 171(18.6%) 202(25.2%)                         167(25%)

 

Πηγή: Συνοπτικό Επιδημιολογικό δελτίο ΚΕΕΛΠΝΟ για το 2015, www.keelpno.gr

 

Μεγάλος αριθμός ατόμων με HIV λοίμωξη σε Ελλάδα και Ευρώπη διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη της ενίσχυσης των παρεμβάσεων για έγκαιρο διαγνωστικό έλεγχο

 

Πίνακας 3. Αριθμός CD4 –T κυττάρων κατά τη διάγνωση ανά κατηγορία μετάδοσης

Κατηγορία Μετάδοσης 2010 2011 2012 2013 2014
Σύνολο διαγνωσθέντων 639 953 1142 865 710
Διαγνωσθέντες με μέτρηση CD4 T-κύτταρα 251 575 736 619 470
< 200 cells/mm3 56(22,3%) 166(28,9%) 243(33%) 203(32,8%) 151(32,1%)
< 350 cells/mm3 114(45,4%) 293(51%) 409(55,6%) 326(52,7%) 249(53%)

 

Πηγή: ΚΕΕΛΠΝΟ

Παρεμβάσεις για την Απόκριση στην Επιδημία-Know your response

To ΚΕΕΛΠΝΟ στον τομέα του HIV/AIDS αποτελεί το στρατηγικό και επιχειρησιακό βραχίονα του Υπουργείου Υγείας για την υλοποίηση της Εθνικής Στρατηγικής και την προστασία της Δημόσιας Υγείας.

  • Προγράμματα πρόληψης για το HIV/AIDS για τις ευπαθείς ομάδες, άνδρες που κάνουν σεξ με άνδρες (ΑΣΑ), χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών ουσιών (ΧΕΝ), μετανάστες, εκδιδόμενα άτομα και το γενικό πληθυσμό, με έμφαση στους νέους
  • Τηλεφωνική γραμμή για το HIV/AIDS και συμβουλευτικός σταθμός
  • Υποστήριξη με προσωπικό και πόρους των Μονάδων Λοιμώξεων και των Κέντρων Αναφοράς AIDS
  • Υποστήριξη της πρόσβασης στη θεραπεία για τα άτομα που βρίσκονται σε ανάγκη και αντιμετωπίζουν πολλαπλές ευπάθειες
  • Κοινωνικές υπηρεσίες για τα άτομα που ζουν με HIV/AIDS
  • Υποστηρικτικές στεγαστικές δομές για οροθετικά άτομα
  • Επιτήρηση περιστατικών HIV/AIDS μέσω του συστήματος υποχρεωτικής δήλωσης
  • Εποπτία αντιρετροϊκής αγωγής
  • Επιστημονική Γνωμοδότηση και Διεθνής Εκπροσώπηση της χώρας
  • Διαμόρφωση κατευθυντήριων οδηγιών για το HIV testing και την αντιρετροϊκή θεραπεία
  • Eπιτήρηση και αξιολόγηση της τήρησης των εθνικών & διεθνών δεσμεύσεων και σύνταξη εθνικής αναφοράς για το HIV/AIDS για τις παρεμβάσεις που υλοποιούνται

 

Η απόκριση στην επιδημία του HIV/AIDS απαιτεί ένα σύνολο παρεμβάσεων, που εκπονούνται από το Υπουργείο Υγείας και εποπτευόμενους του φορείς, άλλα Υπουργεία, Τοπική Αυτοδιοίκηση, αλλά κα Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, Ελληνικές Επιστημονικές Κοινότητα και Ακαδημαϊκή Κοινότητα

Το σύνολο των παρεμβάσεων που υλοποιήθηκαν το 2014 περιγράφονται στην Εθνική Αναφορά 2015, που είναι αναρτημένη στην ιστοσελίδα του ΚΕΕΛΠΝΟ: http://www.keelpno.gr/Portals/0/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%B1/HIV/2015/GARP%202015%20HCDCP..pdf

 

Επόμενα βήματα

Παρά τα όσα έχουν γίνει και προκειμένου να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα της απόκρισης, οι κύριοι άξονες προτεραιοτήτων για το 2015-16, σύμφωνα με όσα συζητήθηκαν στην τελική συνάντηση παρουσίασης των δράσεων του 2014:

  • Εξασφάλιση οικονομικών και ανθρώπινων πόρων για τη διατήρηση και ανάπτυξη στοχευόμενων παρεμβάσεων για την HIV Λοίμωξη (εργαστηριακός έλεγχος, παρεμβάσεις έγκαιρης διάγνωσης, πρόληψης και ενημέρωσης για το γενικό πληθυσμό και τις ευπαθείς ομάδες, ανθρώπινο δυναμικό και υλικοτεχνική υποδομή για τις Μονάδες Λοιμώξεων και τις υποστηρικτικές υπηρεσίες).
  • Ολοκλήρωση της προσπάθειας για υγειονομική κάλυψη όλων και τη διασφάλιση της πρόσβασης στην αντιρετροϊκή αγωγή
  • Ανάπτυξη νέου επιχειρησιακού σχεδίου δράσης για τη συνολική απόκριση στην HIV επιδημία. Το πλάνο δράσης θα πρέπει να βασίζεται στα δεδομένα από το σύστημα εποπτείας και αξιολόγησης (Eθνική Αναφορά HIV/AIDS), ώστε να σχεδιάζονται και να υλοποιούνται σωστά τεκμηριωμένες, συντονισμένες και αποτελεσματικές δράσεις, και να αποφεύγονται οι αλληλεπικαλύψεις
  • Εξέταση & διασύνδεση. Ενίσχυση του HIV testing, συμβουλευτικής και της διασύνδεσης με τις υπηρεσίες, όσων διαγιγνώσκονται θετικοί. Στόχευση του διαγνωστικού ελέγχου στις ομάδες των ανδρών που κάνουν σεξ με άνδρες (ΑΣΑ), στους χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών ουσιών ( ΧΕΝ) και σε όλους όσους ενδείκνυται η εξέταση, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες
  • Δράσεις σε ΧΕΝ. Επέκταση των προγραμμάτων υποκατάστασης, ώστε να μην υπάρχει λίστα αναμονής και υποστήριξης των στεγνών θεραπευτικών προγραμμάτων. Επέκταση των προγραμμάτων χορήγησης συρίγγων, ώστε να επιτυγχάνεται ο στόχος των 200 συρίγγων ανά χρήστη σε εθνικό επίπεδο. Υποστήριξη των Χρηστών και απεξαρτημένων ατόμων που είναι θετικά στον HIV, ώστε να λαμβάνουν σωστά την αντιρετροϊκή θεραπεία. Ιδιαίτερη μέριμνα απαιτείται για τις γυναίκες χρήστριες ενδοφλέβιων ναρκωτικών ουσιών αναπαραγωγικής ηλικίας, με στόχο την προστασία της υγείας τους και την πρόληψη της κάθετης μετάδοσης HIV και άλλων λοιμώξεων
  • Ανάπτυξη δράσεων για τα άτομα που διαβιούν σε συνθήκες φτώχειας, καθώς και για τους αστέγους, με ενίσχυση της οικονομικής βοήθειας, ψυχοκοινωνικής στήριξης και δομών στέγασης
  • Ανάπτυξη  δράσεων για τα άτομα που μεγαλώνουν και εισέρχονται στην τρίτη ηλικία ή χρειάζονται βοήθεια στο σπίτι
  • Τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των εθνικών δράσεων για την απόκριση στην HIV/AIDS επιδημία με α) τη χρήση εργαλείων ποιότητας στα προγράμματα πρόληψης για την HIV Λοίμωξη β) τη συνεχή βελτίωση των δεδομένων εποπτείας και αξιολόγησης (Εθνική Αναφορά HIV/AIDS)

Λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα νεότερων κλινικών μελετών και της επικαιροποίησης των κατευθυντήριων οδηγιών, θα πρέπει, επίσης, να εκτιμηθούν τα κάτωθι:

  • Από τα αποτελέσματα της μελέτης HIV Prevention Trials Network (HPTN) 052 study είναι γνωστό ότι η αντιρετροϊκή αγωγή ελαττώνει τον κίνδυνο μετάδοσης στους HIV- αρνητικούς σεξουαλικούς συντρόφους των οροθετικών στον HIV ατόμων. Η μελέτη START επιβεβαίωσε ότι τα άτομα με HIV λοίμωξη έχουν σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν πλήρες AIDS ή άλλα σοβαρά νοσήματα, εάν ξεκινήσουν την αντιρετροϊκή αγωγή νωρίτερα, όταν ο αριθμός των CD4+ T-κυττάρων είναι υψηλότερος έναντι εκείνων που ξεκινούν όταν τα CD4+ πέσουν σε χαμηλά επίπεδα. Τα ευρήματα αυτά υποστηρίζουν την προσφορά έναρξης αγωγής σε όλα τα HIV+ άτομα, σύμφωνα και με όσα προτείνονται στις οδηγίες της Αμερικής, Ευρώπης και Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
  • Θα πρέπει, τέλος, να εκτιμηθούν από την ελληνική επιστημονική κοινότητα τα αποτελέσματα των ερευνών για την προφύλαξη προ της έκθεσης

Με βάση τα ανωτέρω, θα προχωρήσουμε προς την υλοποίηση των στόχων του UNAIDS για το 2020:

  • 90% όσων ζουν με HIV να διαγιγνώσκονται
  • 90% όσων διαγιγνώσκονται να λαμβάνουν θεραπεία
  • 90% να έχουν μη ανιχνεύσιμο ιικό φορτίο

 

Main article_5th

Ομάδα Εργασίας Εθνικής Αναφοράς 2015

Τ. Κρεμαστινού, Α. Γιαννόπουλος,
Θ. Παπαδημητρίου, Β. Κοντέ, Χ. Μπότση,
Χ. Πολίτης, Δ. Παρασκευά, Γ. Νικολόπουλος, Μ. Πύλλη, Χ. Τσιάρα, Κ. Ισάρη,
Χ. Χρυσομάλλης, Η. Λιάντης,
Ε. Ξανθοπούλου, Ι. Παυλοπούλου,
Λ. Νικολοπούλου, Π. Δαμάσκος,
Φ. Γκόμα, Σ. Χαλκίδου, Σ. Πουλής, Α. Φέστα, Μ. Τζαβάρα, Χ. Δημητρόπουλος Κ. Πολύζου, Κ. Πολίτη, Α. Μίντζια (ΚΕΕΛΠΝΟ)
Β. Καραούλη, Φ. Καλύβα Β. Φακουκάκη, (Υπουργείο Υγείας)
Γ. Ζερβός ΕυΤυΚΑ, Η. Χαρμανίδης ΥΠΕΞ, Θ. Κατσιβαρδάκου (Γενική Γραμματεία Ισότητας), Φ. Βαλαδώρας (Μεταναστευτική Πολιτική),
Ε. Πετράκη (Υπηρεσία Ασύλου),
Π. Νίκας (Υπηρεσία Πρώτης Υποδοχής),
Π. Καλομοίρης (Ελληνική Αστυνομία),
Ε. Χρυσάνθου (Υπουργείο Εργασίας),
Α. Μπάρλα (Υπουργείο Παιδείας),
Ι. Σταλίκας (Υπουργείο Δικαιοσύνης),
Α. Αργυροπούλου, Ρ. Φράγκου
(Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου), Ε. Τσαπατάρη (Δήμος Αθηναίων), Γ. Παπανασταάτος (ΚΕΘΕΑ),
Γ. Μαριδάκης, Κ. Μίχα (ΟΚΑΝΑ),
Ε. Νικολόου (18ΑΝΩ), Α. Βλάχβεη (Αργώ), Μ. Τερζίδου, Α. Φωτίου (ΕΚΤΕΠΝ),
Μ. Λαζανάς, Π. Κολλάρας (ΕΕΜΑΑ),
Α. Χατζάκης, Γ. Τουλούμη (ΕΚΠΑ),
Κ. Καμπουράκης (ACTUP)
Σ. Χάνος (θετική Φωνή),
Α. Καβούρη (Κέντρο Ζωής)
Ι. Πιτταδάκη (Σύλλογος Αιμορροφιλικών),
Τ.  Μιμίκου (MDM)
Α. Πολυράκη (Νέα Ζωή)
Μ. Κλώκα (Praksis)

 

Βασιλεία Κοντέ, MD, Υπεύθυνη για τη Συλλογή Δεδομένων και Σύνταξη της Εθνικής Αναφοράς HIV/AIDS, ΚΕΕΛΠΝΟ