Υπουργική Διάσκεψη: «Υγεία στη Μεσόγειο», Ρώμη, Οκτώβριος 2014 Μικροβιακή Αντοχή

Στην Υπουργική διάσκεψη με θέμα «Υγεία στη Μεσόγειο», που έγινε στις 27 Οκτωβρίου 2014 στη Ρώμη, στη Συνεδρίαση με θέμα τη «Μικροβιακή Αντοχή» με Συντονιστή τον Καθηγητή Μικροβιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Αθανάσιο Τσακρή και Εισηγητή το Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου Λοιμώξεων (ECDC) κ. Marc Sprenger, παρουσιάστηκε η ανάγκη υποστήριξης του Ευρωπαϊκού Προγράμματος για τον έλεγχο της μικροβιακής αντοχής. Η αύξηση της αντοχής αποτελεί τη μεγαλύτερη ίσως απειλή για τη Δημόσια Υγεία, τόσο στην Ευρώπη όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο.

Για τον έλεγχο της μικροβιακής αντοχής τονίσθηκε η ανάγκη συστηματικής καταγραφής της υπάρχουσας κατάστασης μέσω των τριών Ευρωπαϊκών δικτύων καταγραφής που αφορούν:

  1. τη μικροβιακή αντοχή (European Antimicrobial Resistance Surveillance Network, EARS-Net),
  2. την κατανάλωση των αντιβιοτικών (European Surveillance Antimicrobial Consumption-Net, ESAC-net) και
  3. τις νοσοκομειακές λοιμώξεις (Healthcare Associated Infections-Net, HAI-Net).

 

Τα δεδομένα του EARS-Net δείχνουν ότι τα ποσοστά των μεθικιλλίνη-ανθεκτικών σταφυλόκοκκων (MRSA) κυμαίνονται στις διάφορες χώρες από 1% μέχρι άνω του 50%. Ακόμη όμως πιο ανησυχητικά είναι τα δεδομένα που αφορούν νοσοκομειακά παθογόνα, όπως την Klebsiella pneumoniae, η οποία παρουσιάζει αυξανόμενα ποσοστά αντοχής σε πολλές ομάδες αντιβιοτικών, συμπεριλαμβανομένης και της κολιστίνης. Αναφορικά με την κατανάλωση των αντιβιοτικών στην κοινότητα, τα δεδομένα του ESAC-Net δείχνουν σημαντική αύξηση, που είναι σε συνάρτηση με την παρατηρούμενη αυξανόμενη αντιμικροβιακή αντοχή. Στην ειδική Συνεδρίαση επισημάνθηκε επίσης, ότι σε αρκετές χώρες της Μεσογείου ο έλεγχος των πολυανθεκτικών παθογόνων δεν είναι αρκετά υψηλά στις πολιτικές τους επιλογές και δεν υπάρχουν οι απαραίτητες υποδομές για την εργαστηριακή διερεύνησή τους. Μεσογειακές χώρες με αδύναμα υγειονομικά συστήματα φαίνεται να παρουσιάζουν ανεπαρκή χρηματοδότηση, αλλά και ελλιπή εκπαίδευση, αναφορικά με τις πρακτικές καταγραφής και ελέγχου των νοσοκομειακών λοιμώξεων.

Ο έλεγχος της μικροβιακής αντοχής αποτελεί προτεραιότητα Δημόσιας Υγείας τόσο για τον ΠΟΥ όσο και για την ΕΕ. Μέρος της δέσμευσης αυτής αποτελεί η υιοθέτηση από την ΕΕ το Νοέμβριο του 2011 πενταετούς Προγράμματος Δράσης. Σύμφωνα με το πρόγραμμα αυτό, στα μέτρα για τον έλεγχο της μικροβιακής αντοχής περιλαμβάνεται:

  1. η ανάπτυξη νέων αντιμικροβιακών ουσιών, τομέας στον οποίο ήδη επενδύει η ΕΕ,
  2. η αυστηρή εφαρμογή των μέτρων ελέγχου λοιμώξεων, και ιδίως αυτών της υγιεινής των χεριών και μόνωσης ή τουλάχιστον συν-νοσηλείας των ασθενών με πολυανθεκτικά παθογόνα,
  3. η εφαρμογή προσιτών φαινοτυπικών δοκιμασιών για την αναγνώριση των μηχανισμών αντοχής και
  4. η ορθολογική χρήση των αντιμικροβιακών σε ανθρώπους και ζώα.

Αθανάσιος Τσακρής, Καθηγητής Μικροβιολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών