Λεπτοσπείρωση στους ταξιδιώτες

Τα διεθνή ταξίδια συνεχώς αυξάνονται. Υπολογίζεται ότι το 2020 ο αριθμός των διεθνών ταξιδιωτών θα φτάσει περίπου το 1,6 δισεκατομμύριο, με τη μεγαλύτερη αύξηση να παρατηρείται στις τροπικές και υποτροπικές περιοχές [1]. Η λεπτοσπείρωση θεωρείται ότι έχει τη μεγαλύτερη γεωγραφική εξάπλωση μεταξύ των νοσημάτων που μεταδίδονται από τα ζώα σε ανθρώπους παγκοσμίως, με εξαίρεση τις πολικές περιοχές. Την τελευταία δεκαετία εντοπίζονται ολοένα και περισσότερα κρούσματα σε περιπετειώδεις ταξιδιώτες που επισκέπτονται περιοχές με εύκρατο και τροπικό κλίμα. Το ευρύ φάσμα των συμπτωμάτων του νοσήματος και η ανεπαρκής γνώση για τη λεπτοσπείρωση ως αιτία πυρετού στον επιστρέφοντα ταξιδιώτη οδηγούν στην υποδιάγνωση της νόσου [2, 3]. Επειδή στη βαριά μορφή της η ασθένεια μπορεί να αποβεί θανατηφόρα, ο θεράπων ιατρός θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει τη λεπτοσπείρωση στη διαφορική διάγνωση ταξιδιωτών με πυρετό και ανάλογο επιδημιολογικό ιστορικό και να χορηγεί την κατάλληλη θεραπεία.

Η λεπτοσπείρωση μεταδίδεται σε αστικές και αγροτικές περιοχές, με μεγαλύτερη επίπτωση στις τροπικές περιοχές [4, 5, 8-12]. Η λεπτοσπείρωση αποτελεί επαγγελματική νόσο στα άτομα που κατά την εργασία τους έρχονται σε επαφή με τα ούρα ή τους ιστούς μολυσμένων ζώων [9, 13]. Καθώς ολοένα και αυξάνονται οι επιδημίες που αφορούν περιπετειώδεις ταξιδιώτες και αθλητές που συμμετέχουν σε αθλήματα στο νερό [10, 11, 14-20], κρίνεται απαραίτητη η ενημέρωσή τους γύρω από τα γενικά μέτρα πρόληψης και η λεπτοσπείρωση πρέπει να τίθεται στη διαφορική διάγνωση του επιστρέφοντα ταξιδιώτη με ανάλογο επιδημιολογικό ιστορικό [7, 9, 21].

Η ακριβής επίπτωση της λεπτοσπείρωσης παραμένει άγνωστη παγκοσμίως λόγω της έλλειψης συστηματικής διερεύνησης της νόσου. Η ετήσια επίπτωση κυμαίνεται από 0.02-1/100,000 άτομα σε εύκρατες περιοχές και από 10-100/100,000 άτομα σε τροπικές περιοχές. Η επίπτωση μπορεί να φθάσει τα 100/100,000 άτομα κατά τη διάρκεια επιδημιών και στις ομάδες υψηλού κινδύνου[6, 22]. Το κλίμα και η βροχόπτωση επηρεάζουν την επίπτωση και την εποχικότητα της λεπτοσπείρωσης. Η υψηλότερη επίπτωση στις τροπικές περιοχές σχετίζεται με τη μεγαλύτερη ικανότητα επιβίωσης της λεπτόσπειρας σε ζεστό και υγρό περιβάλλον, σε στάσιμα νερά και σε συνθήκες χαμηλής υγιεινής [22]. Παρόλο που την τελευταία δεκαετία έχει δημοσιευθεί αυξημένος αριθμός εισαγόμενων κρουσμάτων λεπτοσπείρωσης και επιδημιών που σχετίζονται με τα διεθνή ταξίδια και τις περιπετειώδεις δραστηριότητες [5, 10, 11, 15, 17, 20, 24-26], η λεπτοσπείρωση ελάχιστα διαγιγνώσκεται. Αυτό συμβαίνει λόγω των μη ειδικών συμπτωμάτων της νόσου, της ελλιπούς γνώσης σχετικά με τη λεπτοσπείρωση ως αιτία πυρετού στον επιστρέφοντα ταξιδιώτη και της μη διαθεσιμότητας εργαστηριακού ελέγχου. Αναμένεται αύξηση του κινδύνου και της επίπτωσης της λεπτοσπείρωσης στους ταξιδιώτες, δεδομένης της αυξανόμενης προτίμησης σε τροπικούς προορισμούς και στον οικοτουρισμό σε τροπικές περιοχές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η επιδημία στο Springfield, Illinois το 1998, ένα διεθνές αθλητικό γεγονός Τριάθλου, όπου το ποσοστό προσβολής έφτασε το 12% στους 834 συμμετέχοντες [11], και η επιδημία στο “Eco-Challenge” στη Μαλαισία το 2000, όπου το ποσοστό προσβολής έφθασε το 62%, σε 304 αθλητές από 27 χώρες [10].

Οι περιπετειώδεις ταξιδιώτες, οι αθλητές που συμμετέχουν σε αθλήματα στο νερό και οι στρατιωτικές αποστολές που θα επισκεφθούν ενδημικές περιοχές χρειάζεται να είναι ενημερωμένοι, όσον αφορά στις δραστηριότητες υψηλού κινδύνου και τα γενικά μέτρα πρόληψης, όπως να φορούν αδιάβροχα ρούχα και μπότες, να αποφεύγουν την κολύμβηση και την κατάποση νερού σε ποτάμια και να καλύπτουν πληγές και αμυχές με αδιάβροχους επιδέσμους, ώστε να προλάβουν την έκθεση σε μολυσμένο περιβάλλον. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε εκείνους που πρόκειται να επισκεφθούν περιοχές που έχουν πρόσφατα πληγεί από πλημμύρες. Το πόσιμο νερό μπορεί να απολυμανθεί με βρασμό και χλωρίωση. Το φιλτράρισμα ενδέχεται να μην είναι αποτελεσματικό λόγω του μεγέθους της λεπτόσπειρας (μπορεί να διαπεράσει φίλτρο 0.45 µM) [9].

Πριν το ταξίδι, η συμβουλευτική χρειάζεται να εστιάζει στα γενικά προληπτικά μέτρα και στην προφυλακτική χορήγηση δοξυκυκλίνης στους ταξιδιώτες που θα έχουν δραστηριότητες στο νερό (π.χ. λίμνες, ποτάμια, στάσιμα ύδατα) σε ενδημικές περιοχές. Η χημειοπροφύλαξη με δοξυκυκλίνη σε δόση 200 mg/εβδοµάδα συστήνεται σε άτοµα υψηλού κινδύνου. Στις δραστηριότητες υψηλού κινδύνου συμπεριλαμβάνεται το κολύμπι, το ράφτινγκ, το καγιάκ, το κανό, το ψάρεμα, το κυνήγι και η ποδηλασία στην ύπαιθρο. Μετά το ταξίδι, οι επαγγελματίες υγείας χρειάζεται να είναι ευαισθητοποιημένοι στην πιθανότητα διάγνωσης λεπτοσπείρωσης στους ταξιδιώτες με πυρετό και ανάλογο επιδημιολογικό ιστορικό, ώστε να χορηγήσουν την κατάλληλη θεραπεία.

Βιβλιογραφία
  1. World Tourism Organization. Tourism 2020 vision. Στο : www.world-tourism.org [προσπέλαση 18 Ιουνίου 2008]
  2. Travel Industry Association. Travel Market segments, Στο: www.tia.org/research pubs/travel_market_segments.html [προσπέλαση 18 Ιουνίου 2008]
  3. Wilson ME, Freedman DO. Etiology of travel-related fever. Curr Opin Infect Dis 2007;20:449-453
  4. Meites E, Jay MT, Deresinski S, et al. Reemerging leptospirosis, California. Emerg Infect Dis 2004; 10:406-412
  5. Jansen A, Schneberg I, Frank C, et al. Leptospirosis in Germany, 1962-2003. Emerg Infect Dis 2005;11:1048-1054
  6. Katz AR, Ansdell VE, Effler PV, et al. Leptospirosis in Hawaii, 1974-1998: epidemiologic analysis of 353 laboratory confirmed cases. Am J Trop Med Hyg 2002;66:61-70
  7. Meslin FX. Global aspects of emerging and potential zoonoses: a WHO perspective. Emerg Infect Dis 1997;3:223-228
  8. Ellis RD, Fukuda MM, McDaniel P, et al. Causes of fever in adults in the Thai-Myanmar border. Am J Trop Med Hyg 2006;74:108-113
  9. Bharti AR, Nally JE, Ricaldi JN, et al. Leptospirosis: a zoonotic disease of global importance. Lancet Infect Dis 2003; 3:757-771
  10. Sejvar J, Bancrift E, Winthrop K, et al. Leptospirosis in “Eco-Challenge” athletes, Malaysian Borneo. Emerg Infect Dis 2000;9:702-707
  11. Morgan J, Bornstein SL, Karpati AM, et al. Outbreak of leptospirosis among Triathlon participants and community residents in Springfield, Illinois 1998. Clin Infect Dis 2002;34:1593-1599
  12. Perra A, Servas V, Terrier G, et al. Clustered cases of leptospirosis in Rochefort, France, June 2001. Euro Surveill 2002;7:131-136
  13. Jena AB, Mohanty KC, Devadasan N. An outbreak of leptospirosis in Orissa, India: the importance of surveillance. Trop Med Int 2004;9:1016-1021
  14. Narita M, Fujitani S, Haake DA Paterson DL. Leptospirosis after recreational exposure to water in the Yaeyma islands, Japan. Am J Trop Med Hyg 2005;73:652-656
  15. Haake DA, Dundoo M, Cader R, et al. Leptospirosis, water sports, and chemoprophylaxis. Clin Infect Dis 2002;34:40-43
  16. Abb J. Acute leptospirosis in a triathlete. Wilderness Environ Med 2002;13:45-47
  17. CDC. Outbreak of leptospirosis among white-water rafters – Costa Rica 1996. MMWR Morb Mortal Wkly 1997;46:577-579
  18. Shaw RD. Kayaking as a risk factor for leptospirosis. Mo Med 1992;89:354-357
  19. Koay TK, Nirmal S, Noitie L, Tan E. An epidemiological investigation of an outbreak of leptospirosis associated with swimming, Beaufort Sabah. Med J Malaysia. 2004;59:455-459
  20. Nardone A, Capek I, Baranton G, et al. Risk factors for leptospirosis in metropolitan France: results of a national case-control study, 1999-2000. Clin Infect Dis 2004;39:751-753
  21. Levett PN. Leptospirosis. Clin Microbiol Rev 2001;14: 296-326
  22. WHO. Human leptospirosis: guidance for diagnosis, surveillance and control. Στο:http://whqlibdoc.who.int/hq/2003/WHO_CDS_CSR_EPH_2002.23.pdf [προσπέλαση 18 Ιουνίου 2008]
  23. Antony SJ. Leptospirosis – An emerging pathogen in Travel Medicine: a review of its clinical manifestations and management. J Travel Med 1996;3: 113-118
  24. Gelman SS, Gundlapalli AV, Hale D, et al. Spotting the spirochete: rapid diagnosis of leptospirosis in two returned travelers. J Travel Med 2002;9:165-167
  25. Van Crevel R, Speelman P, Gravekamp C, et al. Leptospirosis in travelers. Clin Infect Dis 1994;19:132-134
  26. Haddock RL, Gilmore JW, Pimentel F. A leptospirosis outbreak on Guam associated with an athletic event. Pac Health Dialog 2002;9:186-189

 

Ανδρούλα Παυλή , Γραφείο Ταξιδιωτικής Ιατρικής
Έλενα Μαλτέζου , Τμήμα Παρεμβάσεων σε Χώρους Παροχής Υπηρεσιών Υγείας