Αλλαγές στην Επιδημιολογική Επιτήρηση της Ιογενούς Ηπατίτιδας B και C

Το έτος 2011, το Ευρωπαικό Κέντρο Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC) πρότεινε αλλαγή των ορισμών κρούσματος της Ηπατίτιδας Β και C, δήλωση των περιστατικών χρόνιας ηπατίτιδας, καθώς και αναμόρφωση των δελτίων δήλωσης με προσθήκη νέων μεταβλητών.

Σημειώνεται ότι μέχρι σήμερα δηλώνονται μόνο τα περιστατικά οξείας ηπατίτιδας.

Στόχος είναι να υπάρχουν στοιχεία ομοιόμορφα από όλες τις χώρες, τα οποία θα συλλέγονται από το Ευρωπαϊκό Σύστημα Επιτήρησης (TESSy), ώστε να είναι δυνατή η εκτίμηση επιπολασμού και αλλαγών στην επιδημιολογία των ιογενών ηπατιτίδων.

 

Νέος ορισμός κρούσματος για την ηπατίτιδα Β (ECDC)

Κλινικά κριτήρια

Δεν είναι απαραίτητα για την επιδημιολογική επιτήρηση του νοσήματος.

 

Επιδημιολογικά κριτήρια

Δεν είναι απαραίτητα για την επιδημιολογική επιτήρηση του νοσήματος.

 

Εργαστηριακά κριτήρια

Θετικά αποτελέσματα σε μια τουλάχιστον από τις παρακάτω εξετάσεις ή συνδυασμό εξετάσεων:

  • IgM αντισώματα έναντι του πυρήνα (anti-HBc IgM)
  • Επιφανειακό αντιγόνο (HBsAg)
  • Αντιγόνο e (HBeAg)
  • Ιικό φορτίο (HBV DNA)

Ταξινόμηση κρούσματος

  • Ενδεχόμενο κρούσμα: Δε χρησιμοποιείται
  • Πιθανό κρούσμα: Δε χρησιμοποιείται
  • Επιβεβαιωμένο κρούσμα: Κάθε κρούσμα που πληροί τα εργαστηριακά κριτήρια

 

Εφαρμογή ορισμού κρούσματος της ηπατίτιδας Β με βάση συγκεκριμένες παραμέτρους

Παράμετρος Κωδικός Περιγραφή
Στάδιο Ηπατίτιδας

(υποχρεωτικό)

Οξεία

 

Ανίχνευση αντισωμάτων IgM έναντι του πυρήνα (anti-HBc IgM)

Ή

Ανίχνευση επιφανειακού αντιγόνου (HBsAg) και προηγούμενοι δείκτες HBV αρνητικοί σε διάστημα μικρότερο των 6 μηνών

Ή

Ανίχνευση ιικού φορτίου (HBV DNA) και προηγούμενοι δείκτες HBV αρνητικοί σε διάστημα μικρότερο των 6 μηνών

Ένα από τα παραπάνω με ή χωρίς συμπτώματα και σημεία (πχ ίκτερο, αυξημένες τρανσαμινάσες, κακουχία, κοιλιακό άλγος, ανορεξία, ναυτία, έμετοι, πυρετός)

  Χρόνια Ανίχνευση HBsAg ή HBeAg ή HBV DNA

Και

Μη ανιχνεύσιμο anti-HBc IgM (αρνητικό)

Ή

Ανίχνευση HBsAg ή HBeAg ή HBV DNA σε δύο μετρήσεις με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 6 μηνών

  Άγνωστο Οποιοδήποτε πρόσφατα διαγνωσμένο κρούσμα το οποίο δεν μπορεί να ταξινομηθεί βάσει των παραπάνω περιγραφών σε οξεία ή χρόνια λοίμωξη

 

Νέος ορισμός κρούσματος για την ηπατίτιδα C (ECDC)

Κλινικά κριτήρια

Δεν είναι απαραίτητα για την επιδημιολογική επιτήρηση του νοσήματος.

 

Επιδημιολογικά κριτήρια

Δεν είναι απαραίτητα για την επιδημιολογική επιτήρηση του νοσήματος.

 

Εργαστηριακά Κριτήρια

Τουλάχιστον ένα από τα επόμενα τρία:

  • Ανίχνευση νουκλεινικού οξέος του ιού της ηπατίτιδας C (HCV RNA)
  • Ανίχνευση ειδικών αντισωμάτων έναντι του ιού της ηπατίτιδας C (HCV-core) hepatitis C virus core antigen
  • Ιός Ηπατίτιδας C αντισώματα (anti-HCV Ab) επιβεβαιωμένο από τεστ αντισωμάτων σε άτομα μεγαλύτερα των 18 μηνών χωρίς το τεκμήριο, απόδειξη, ένδειξη για επιβεβαιωμένη λοίμωξη.( resolved infection)

Κατάταξη του κρούσματος

  • Ενδεχόμενο: Δε χρησιμοποιείται
  • Πιθανό: Δε χρησιμοποιείται
  • Επιβεβαιωμένο: Κάθε κρούσμα που πληροί τα εργαστηριακά κριτήρια

 

Σημείωση: Ο ακόλουθος συνδυασμός από εργαστηριακά τεστ δεν πρέπει να συμπεριλαμβάνεται ή να αναφέρεται: Επιβεβαιωμένη λοίμωξη: ανίχνευση αντισωμάτων της ηπατίτιδας C και μη ανίχνευση νουκλεινικού οξέος του ιού της ηπατίτιδας C ( HCV RNA αρνητικό αποτέλεσμα) ή core antigen του ιού της ηπατίτιδας C( HCV-core αρνητικό αποτέλεσμα) σε ορό/πλάσμα.

 

Εφαρμογή ορισμού κρούσματος της ηπατίτιδας C με βάση συγκεκριμένες παραμέτρους

Παράμετρος Κωδικός Περιγραφή
Στάδιο Ηπατίτιδας

(υποχρεωτικό)

Οξεία Πρόσφατη HCV ορομετατροπή ορού( προηγούμενο αρνητικό τεστ για ηπατίτιδα C τους τελευταίους δώδεκα μήνες )

ή

ανίχνευση νουκλεινικού οξέος του ιού της ηπατίτιδας C (HCV RNA) ή virus core antigen ηπατίτιδας C (HCV-core) σε ορό/πλάσμα και μη ανίχνευση αντισωμάτων ιού ηπατίτιδας C (αρνητικό αποτέλεσμα)

  Χρόνια Ανίχνευση νουκλεινικού οξέος του ιού της ηπατίτιδας C (HCV RNA) ή virus core antigen ηπατίτιδας C (HCV-core) σε ορό/πλάσμα σε δύο δείγματα τα οποία έχουν παρθεί τουλάχιστον με διαφορά με απόσταση12 μηνών (1)
  Άγνωστο Οποιοδήποτε πρόσφατα διαγνωσμένο κρούσμα το οποίο δεν μπορεί να ταξινομηθεί βάσει των παραπάνω περιγραφών για οξεία ή χρόνια λοίμωξη

 

Το σύνολο των μεταβλητών, το οποίο προτείνεται να εφαρμοστεί στην αναφορά κρουσμάτων ιογενούς ηπατίτιδας, αποτελείται από 34 μεταβλητές για την Ηπατίτιδα Β και 30 μεταβλητές για την Ηπατίτιδα C. Αυτές οι μεταβλητές μπορούν να διαχωριστούν σε αυτές που αφορούν στον ασθενή και σε ειδικές μεταβλητές της ασθένειας. Οι μεταβλητές έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε να επιτρέπουν τη διάκριση ανάμεσα σε οξέα και χρόνια περιστατικά, πληροφορία που πρέπει να σημειώνεται στην αναφορά στο πεδίο « στάδιο ηπατίτιδας».

Επιπλέον, πληροφόρηση για τα περιστατικά μπορεί να δοθεί μέσα από τα μη υποχρεωτικά πεδία.

Το συγκεντρωτικό δελτίο που θα εφαρμοστεί θα περιέχει φύλο, ηλικία, στάδιο ηπατίτιδας, τρόπο μετάδοσης, ημερομηνία για στατιστική χρήση, χώρα αναφοράς και αριθμό περιστατικών.

Η ιεραρχία για μια συγκεντρωτική αναφορά είναι ως εξής:

  1. φύλο
  2. ηλικία
  3. στάδιο ηπατίτιδας
  4. Μετάδοση

Το ECDC προτείνει σθεναρά τη δήλωση ανα περίπτωση ( case based reporting).

Οι μεταβλητές περιγράφονται λεπτομερώς, περιλαμβάνοντας και τους κανόνες αξιολόγησης στο Παράρτημα 1(Annex 1).

Οι πηγές των δεδομένων θα πρέπει να είναι καταλλήλως διαμορφωμένες για κάθε κράτος μέλος και για κάθε ασθένεια, όταν αυτά δεν υπάρχουν.

Οι πηγές των δεδομένων παρέχουν πληροφορίες στο σύστημα επιτήρησης, στέλνονταςτα δεδομένα στο ECDC και παίζουν σημαντικό ρόλο στη σωστή ερμηνεία των αναφερόμενων δεδομένων.

 

Πίνακας 1: Επισκόπηση του συνόλου των μεταβλητών για την ενισχυμένη επιτήρηση της Ηπατίτιδας.

 

Τύπος  Όνομα Μεταβλητής Υποχρεωτικό Απαιτούμενο Ηπατίτιδα Β Ηπατίτιδα C
Core-set ΑΡΧΕΙΟ Id ΝΑΙ
  ΤΥΠΟΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΑΡΧΕΙΟΥ ΝΑΙ
    ΝΑΙ
  ΘΕΜΑ ΝΑΙ
  ΘΕΣΗ ΝΑΙ
  ΠΗΓΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΝΑΙ
  ΗΛΙΚΙΑ ΝΑΙ
  ΦΥΛΟ ΝΑΙ
  ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ  
  ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ  
  ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΝΑΙ
  ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΓΓΡΑΦΗΣ  
  ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΝΑΙ
  ΧΩΡΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΝΑΙ
  ΤΟΠΟΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ  
  ΤΟΠΟΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ-ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ  
  ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΝΑΙ

 

Τύπος Όνομα Μεταβλητής Υποχρεωτικό Απαιτούμενο Ηπατίτιδα Β Ηπατίτιδα C
Ασθένεια – Ειδικές Μεταβλητές ΣΤΑΔΙΟ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑΣ ΝΑΙ
  ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ HBeAg ΟΧΙ ΝΑ
  ΙΙΚΟ ΦΟΡΤΙΟ ΟΧΙ ΝΑ
  ΕΠΙΠΕΔΑ ALT ΟΧΙ
  ΧΩΡΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΟΧΙ
  ΧΩΡΑ ΕΘΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΟΧΙ
  ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΗ ΛΟΙΜΩΞΗ ΟΧΙ
  ΠΙΘΑΝΗ ΧΩΡΑ ΜΟΛΥΝΣΗΣ ΟΧΙ
  ΧΩΡΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΟΧΙ ΝΑ
  ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΟΧΙ
  ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΟΧΙ
  ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ HIV ΟΧΙ
  ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ HBV ΟΧΙ ΝΑ
  ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ HCV ΟΧΙ ΝΑ
  ΦΥΛΑΚΗ ΟΧΙ
  ΕΜΒΟΛΙΑΣΤΙΚΗ ΚΑΛΥΨΗ ΟΧΙ ΝΑ
  ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΟΧΙ
  ΓΟΝΟΤΥΠΟΣ ΟΧΙ

 

Πολλές χώρες έχουν εκφράσει την επιφύλαξή τους για τη δυνατότητα δήλωσης της χρόνιας ηπατίτιδας, δεδομένου ότι υπάρχει ήδη πρόβλημα υποδήλωσης της οξείας ηπατίτιδας και η επιπλέον επιφόρτιση του συστήματος θα ναυαγήσει.

Το Γραφείο Ηπατιτίδων του ΚΕΕΛΠΝΟ σε συνεργασία με το Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης ΚΕΕΛΠΝΟ και μέλη της Επιστημονικής Επιτροπής Ιογενούς Ηπατίτιδας μελέτησαν τις προτάσεις του ECDC και, δεδομένου ότι οι νέοι ορισμοί κρούσματος στηρίζονται αποκλειστικά σε εργαστηριακά ευρήματα, κατέληξαν στην απόφαση δημιουργίας συστήματος εργαστηριακής δήλωσης των εν λόγω νοσημάτων.

Τα δελτία εργαστηριακής δήλωσης είναι ήδη έτοιμα βάσει των οδηγιών του ECDC και σύντομα θα εφαρμοστούν πιλοτικά στο Μικροβιολογικό Εργαστήριο του Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Ιπποκράτειο».

Η εργαστηριακή δήλωση θα γίνεται ηλεκτρονικά και τα δελτία δήλωσης θα αποστέλλονται στο ΚΕΕΛΠΝΟ.

Ευελπιστούμε ότι σύντομα θα είναι δυνατή η εφαρμογή του συστήματος εργαστηριακής δήλωσης σε όλα τα Νοσοκομεία, αλλά και ιδιωτικά εργαστήρια που πραγματοποιούν εξετάσεις για ιογενείς ηπατίτιδες Β και C.

H δήλωση των ιογενών ηπατιτίδων μέσω του συστήματος υποχρεωτικής δήλωσης θα διατηρηθεί και θα λειτουργεί παράλληλα, ώστε τα δύο συστήματα να αλληλοσυμπληρώνονται.

Αποφασίστηκαν αλλαγές στο δελτίο δήλωσης λοιμώδους νοσήματος της υποχρεωτικής δήλωσης, στο οποίο θα συμπεριλαμβάνονται και τα περιστατικά χρόνιας ιογενούς ηπατίτιδας. Μερικές από τις αλλαγές αφορούν στους παράγοντες κινδύνου, στα κλινικά χαρακτηριστικά και στα εργαστηριακά ευρήματα.

Η επιτυχία της επιδημιολογικής επιτήρησης βασίζεται στη συμμετοχή των κλινικών και εργαστηριακών γιατρών και ευελπιστούμε ότι η συνεργασία τους με το ΚΕΕΛΠΝΟ θα οδηγήσει στη συλλογή αξιόπιστων στοιχείων σύμφωνα με τις οδηγίες του ECDC.

Δρ Γεωργία Νικολοπούλου, Παιδίατρος- Λοιμωξιολόγος, Υπεύθυνη Γραφείου Ηπατιτίδων