Υγιεινή των Χεριών

Οι νοσοκομειακές λοιμώξεις αποτελούν μείζον πρόβλημα για την ασφάλεια των ασθενών οδηγώντας σε παρατεταμένη νοσηλεία στο νοσοκομείο, μακροχρόνια ανικανότητα, αύξηση της αντοχής των μικροοργανισμών στα αντιβιοτικά, αυξημένη θνητότητα και νοσηρότητα καθώς και υψηλό κόστος σε προσωπικό και οικονομικούς πόρους. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, υπολογίζεται ότι αφορούν το 5-15% του συνόλου των νοσηλευόμενων ασθενών και το 9-37% των ασθενών στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας στις αναπτυγμένες χώρες, ενώ στις αναπτυσσόμενες η επίπτωση είναι 3-20 φορές μεγαλύτερη.

Η πρόληψη των νοσοκομειακών λοιμώξεων αποτελεί βασική προτεραιότητα για τους χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας και δεδομένου ότι τα χέρια αποτελούν το πιο κοινό μέσο μετάδοσης των νοσοκομειακών παθογόνων, η υγιεινή των χεριών στις σωστές χρονικές στιγμές κατά τη φροντίδα του ασθενή και με την ενδεδειγμένη διαδικασία, ανάγεται σε πρωτεύον μέτρο πρόληψης.

 

Στα μέσα του 1800 ο Ignaz Philipp Semmelweis, επικεφαλής σε μία από τις δύο μαιευτικές κλινικές του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου της Βιέννης, παρατήρησε ότι τα ποσοστά μητρικής θνησιμότητας, κυρίως από επιλόχειο πυρετό, ήταν πολύ ψηλότερα στη μία από ότι στην άλλη κλινική. Οι παρατηρήσεις του τον οδήγησαν στην υπόθεση ότι τα «πτωματικά σωματίδια» που μεταφέρονταν με τα χέρια των γιατρών και των φοιτητών από την αίθουσα νεκροτομών στην αίθουσα τοκετών ήταν το πιθανότερο αίτιο του επιλόχειου πυρετού, αφού οι γιατροί και οι φοιτητές ιατρικής αμέσως μετά την εκτέλεση νεκροτομών εξέταζαν τις ασθενείς  στην αίθουσα τοκετών.  Συνέστησε λοιπόν πλύσιμο των χεριών με αλκαλικό διάλυμα χλωρίνης πριν από κάθε επαφή με ασθενή και κυρίως μετά την έξοδο από την αίθουσα νεκροτομών. Με την εφαρμογή του μέτρου τα ποσοστά θνησιμότητας έπεσαν δραματικά στη συγκεκριμένη κλινική και παρέμειναν χαμηλά έκτοτε.

Το 2005 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας οργάνωσε την έναρξη μιας παγκόσμιας εκστρατείας για την προώθηση της Υγιεινής των χεριών (WHO, First Global Patient Safety Challenge, “Clean Care is Safer Care”), στην οποία η χώρα μας επισήμως συμμετέχει από τον Απρίλιο του 2010. Ακρογωνιαίος λίθος της εκστρατείας με στόχο τον περιορισμό των νοσοκομειακών λοιμώξεων και τη μείωση της διασποράς της μικροβιακής αντοχής είναι η εφαρμογή των 5 βημάτων της υγιεινής των χεριών στους χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας.

Οι οδηγίες του ΠΟΥ συνιστούν οι επαγγελματίες υγείας να πλένουν τα χέρια τους με νερό και σαπούνι όποτε είναι εμφανώς λερωμένα με αίμα ή άλλο βιολογικό υγρό ή μετά πιθανή ή επιβεβαιωμένη έκθεση σε σπορογόνα παθογόνα. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις η υγιεινή των χεριών με αλκοολούχο αντισηπτικό διάλυμα στο σημείο φροντίδας του ασθενή αποτελεί την καλύτερη επιλογή καθότι είναι πιο γρήγορη, πιο αποτελεσματική και καλύτερα ανεκτή από το δέρμα.

Η 5η Μαΐου έχει οριστεί από τον ΠΟΥ ως ημέρα αφιερωμένη στην Υγιεινή των χεριών και οι προσπάθειες επικεντρώνονται στην όσο το δυνατόν ευρύτερη ευαισθητοποίηση και συμμόρφωση με τις αρχές και τις κατευθυντήριες οδηγίες του ΠΟΥ, όχι μόνο των επαγγελματιών υγείας αλλά και του κοινού, με στόχο την προάσπιση της υγείας και της ασφάλειας των ασθενών στους χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας.

Links

  1. http://www.who.int/gpsc/en/
  2. http://www.keelpno.gr/el-gr/νοσήματαθέματαυγείας/υγιεινήτωνχεριών.aspx
  3. http://www.cdc.gov/handhygiene/

Καλλιόπη Παπαδήμα, Ξανθή Δεδούκου
Γραφείο Νοσοκομειακών Λοιμώξεων, Μικροβιακής Αντοχής και
Στρατηγικής Χρήσης Αντιβιοτικών