Διαχείριση στερεών αποβλήτων

Η διαχείριση των στερεών αποβλήτων προκαλεί ζητήματα που έχουν τη βάση τους ή στη σύνθεση των απορριμμάτων ή στην μέθοδο τελικής διάθεσης.

Είναι γεγονός ότι τα αστικά στερεά απορρίμματα είναι ένα μείγμα ετερόκλητων υλικών όπου κάθε κατηγορία υλικών έχει διαφορετική «συμπεριφορά». Τα αστικά στερεά απορρίμματα προέρχονται από τις κατοικίες και από τα κτίρια υπηρεσιών, τα καταστήματα αλλά και τις βιοτεχνίες. Στα λεγόμενα «σύμμικτα» απορρίμματα περιέχονται υλικά που αλλοιώνονται χρονικά (ζυμώσιμα, υπολείμματα τροφής) αλλά και υλικά με χημική σύνθεση που η ανεξέλεγκτη διάθεση των μπορεί να αποτελεί κίνδυνο. Οι πλέον συνήθεις μέθοδοι τελικής διάθεσης απορριμμάτων περιλαμβάνουν την υγειονομική ταφή, τη λιπασματοποίηση και τη θερμική επεξεργασία.

Α. Η υγειονομική ταφή των στερεών απορριμμάτων είναι η πλέον συνηθισμένη λύση στην Ελλάδα. Η υγειονομική ταφή έχει ως κύριους στόχους:

  • την καθημερινή κάλυψη των απορριμμάτων με χώμα,
  • τη συλλογή και αξιοποίηση του εκλυόμενου βιοαερίου και
  • την παρεμπόδιση διείσδυσης στραγγισμάτων στο υπέδαφος και κατά συνέπεια στον υδροφόρο ορίζοντα και την σε συνέχεια επεξεργασία των.

 

Η υγειονομική ταφή, εφόσον πραγματοποιείται σωστά, καλύπτει τους στόχους αυτούς.

Η μέθοδος αυτή έχει σημαντικά πλεονεκτήματα, όπως:

  • εύκολα εφαρμόσιμη,
  • ευέλικτη ως προς την ποσότητα και τη σύνθεση των απορριμμάτων,
  • χωρίς απαιτήσεις για ιδιαίτερα εξειδικευμένο προσωπικό,
  • μικρότερου κόστους συγκρινόμενη με τις άλλες μεθόδους,
  • η έκταση γης που χρησιμοποιείται, μετά το τέλος μπορεί να τύχει κάποιας χρήσης ή αξιοποίησης και
  • η μέθοδος είναι αυτοδύναμη.

 

Όμως δε σημαίνει ότι δεν υπάρχουν προβλήματα όπως:

  • δυσκολία εύρεσης διαθέσιμης γης και αποδοχής της χρήσης της από γειτονικούς οικισμούς,
  • γενική υποβάθμιση της ευρύτερης περιοχής, λόγω της διακίνησης μεγάλου όγκου απορριμμάτων, δυσοσμίας και αισθητικής,
  • η στεγάνωση του πυθμένα του ΧΥΤΑ δεν είναι πλήρως εξασφαλισμένη για το μεγάλο χρονικό διάστημα (μερικές δεκαετίες) που απαιτείται για την προστασία του υδροφόρου ορίζοντα. Πολλαπλές στρώσεις στεγάνωσης ανεβάζουν το κόστος σημαντικά και
  • η συλλογή του βιοαερίου δεν είναι πλήρης. Κάποιες ποσότητες αερίου διαφεύγουν στην ατμόσφαιρα. Το ποσοστό του συλλεγόμενου βιοαερίου εξαρτάται από την πυκνότητα των γεωτρήσεων. Η πληρότητα της συλλογής είναι πάλι θέμα κόστους.

 

Β. Η λιπασματοποίηση των στερεών απορριμμάτων είναι λύση που καταλήγει σε οικολογική αξιοποίηση μέρους τους.

Η μέθοδος αυτή έχει σαν προϋπόθεση τον προηγούμενο διαχωρισμό των απορριμμάτων (λιπασματοποιούνται τα ζυμώσιμα), οπότε συνοδεύονται από προγράμματα ανακύκλωσης και διαχωρισμού μη ζυμώσιμων υλικών και κατά συνέπεια υπάρχουν τα ανάλογα οφέλη. Πρέπει όμως να αναφερθούν τα ακόλουθα:

  • Το παραγόμενο εδαφοβελτιωτικό (χούμος) δεν είναι εύκολα εμπορικά διαθέσιμο.
  • Το παραγόμενο καύσιμο υλικό RDF (refusederivedfuel) περιέχει πλαστικά που η καύση τoυς εγκυμονεί κινδύνους. ατμοσφαιρικής ρύπανσης και απαιτούνται ιδιαίτερες συνθήκες καύσης, γεγονός που μειώνει τις δυνατότητες χρήσης του.
  • Η μέθοδος δεν είναι αυτοδύναμη, προκύπτουν άχρηστα υλικά που απαιτούν χώρο υγειονομικής ταφής.
  • Το κόστος της μεθόδου είναι μεγαλύτερο της ταφής.

 

Γ. Η θερμική επεξεργασία αφορά μεθόδους, όπως η καύση, η πυρόλυση, η θερμική διάσπαση κλπ. Για μερικές κατηγορίες απορριμμάτων, μολυσματικά ή τοξικά μπορεί να είναι η ενδεδειγμένη. Όμως για τα αστικά στερεά απορρίμματα υπάρχουν σοβαρές αντιρρήσεις:

  • Παράγονται τεράστιες ποσότητες ρύπων που οδεύουν στην ατμόσφαιρα. Η συγκράτηση ή εξουδετέρωσή τους απαιτεί ιδιαίτερα αποτελεσματικά μέτρα αντιρρύπανσης.
  • Η καύση των πλαστικών εκτός από τοξικές ουσίες παράγει και διαβρωτικά αέρια, οπότε για την αποφυγή διάβρωσης των εγκαταστάσεων χρησιμοποιούνται υψηλής ποιότητας υλικά.
  • Η καύση των απορριμμάτων πρέπει να γίνεται σε ελεγχόμενες συνθήκες, ώστε να αποφεύγεται κατά το δυνατόν η παραγωγή επικίνδυνων αερίων.
  • Η αντιμετώπιση των ανωτέρω καταλήγει στην κατασκευή ακριβών εργοστασίων που τα χειρίζονται εξειδικευμένοι τεχνικοί.
  • Και πάλι η μέθοδος δεν είναι αυτοδύναμη, καθότι απαιτείται ταφή για την παραγόμενη τέφρα. Δεν αποκλείεται η τέφρα να περιέχει τοξικά υλικά και να απαιτείται ιδιαίτερη μεταχείριση.

Η μέθοδος της θερμικής επεξεργασίας έχει το πλεονέκτημα της παραγωγής ενέργειας και της μικρής απαιτούμενης έκτασης.

Βιβλιογραφία:

  1. Κούγκολος Αθ., 2005, Εισαγωγή στη Περιβαλλοντική Μηχανική, Εκδ. Τζιόλα
  2. Tchobanoglous G. etc, 1998, Integrated Solid Waste Management, McGraw-Hill
  3. Κόλλιας Π., 1993, Απορρίμματα, Εκδ. Π.Κόλλια
  4. Σκορδίλης Α.,1993, Τεχνολογίες Διάθεσης Απορριμμάτων, Εκδ. Ιων.

Θεοδωράτος Π., Χημικός Μηχανικός, MSc Sanitary Engineering