Απόβλητα υγειονομικών μονάδων και Δημόσια Υγεία

Εισαγωγή

Η διαχείριση των αποβλήτων, που προέρχονται από υγειονομικές μονάδες, αποτελεί για τα ελληνικά αλλά και τα διεθνή δεδομένα αντικείμενο μελετών ιδιαίτερου υγειονομικού ενδιαφέροντος, επειδή η ελλιπής τήρηση των κανόνων υγιεινής είναι δυνατόν να δημιουργήσει κινδύνους για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία. Η ορθολογική διαχείριση των Αποβλήτων από Υγειονομικές Μονάδες (ΑΥΜ) διέπεται τόσο από τις αρχές προστασίας του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας, όσο και της περιβαλλοντικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), η οποία δίνει έμφαση στην πρόληψη και ελαχιστοποίηση της παραγωγής και επικινδυνότητας των αποβλήτων.

Για την επίτευξη των ανωτέρω στόχων η ορθολογική διαχείριση όλων των κατηγοριών αποβλήτων των ΥΜ προϋποθέτει την τήρηση και εφαρμογή των ισχυουσών νομοθετικών διατάξεων.

 

1. Θεσμικό πλαίσιο

  1. Με το Νόμο 4042/2012 (ΦΕΚ 24 Α): «Ποινική προστασία του περιβάλλοντος − Πλαίσιο παραγωγής και διαχείρισης αποβλήτων κλπ.» έγινε η εναρμόνιση με την Αναθεωρημένη Οδηγία για τα απόβλητα 2008/98/ΕΚ.
  2. Η ΚΥΑ οικ.146163/2012 (ΦΕΚ 1537 Β): «Μέτρα και Όροι για τη Διαχείριση Αποβλήτων Υγειονομικών Μονάδων» αντικαθιστά την ΚΥΑ H.Π. 37591/2031/2003(ΦΕΚ 1419 Β) και αποσκοπεί στη βελτίωση του θεσμικού πλαισίου διαχείρισης των ΑΥΜ και στην πλήρη συμβατότητα με την Οδηγία 2008/98 ΕΚ και το Ν.4042/2012.
  3. Η οικ.33312/4110/3.7.12 Απόφαση περί «Ειδικού Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Επικίνδυνων Αποβλήτων Υγειονομικών Μονάδων (ΕΣΔΕΑΥΜ), στοχεύει στην ανάπτυξη και εφαρμογή μίας ευέλικτης, οικονομικά βιώσιμης και αποτελεσματικής πολιτικής στον τομέα της διαχείρισης των ΑΥΜ, προσαρμοσμένης στις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες της χώρας. Αντικείμενο του ΕΣΔΕΑΥΜ αποτελεί κυρίως η διαχείριση των επικινδύνων αποβλήτων που παράγονται από ΥΜ (ΕΑΥΜ) και ο χωρικός προσδιορισμός των κατάλληλων εγκαταστάσεων για τη διαχείρισή τους.

 

2. Αρχές σχεδιασμού

Βασικό στοιχείο σχεδιασμού της διαχείρισης αποτελεί η κατάρτιση εσωτερικού κανονισμού διαχείρισης ΑΥΜ.

Προϋπόθεση της ορθολογικής διαχείρισης των αποβλήτων υγειονομικών μονάδων (ΑΥΜ) αποτελεί ο διαχωρισμός τους σε ομάδες, ώστε να διευκολύνεται η συλλογή, μεταφορά και διάθεσή τους. Για τη μείωση τόσο του κινδύνου ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων των ασθενών, όσο και του κινδύνου μετάδοσης μολύνσεων στο προσωπικό του Νοσοκομείου, είναι απαραίτητο να λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα καθ’ όλη την διαδρομή της διαχείρισης των αποβλήτων των ΥΜ.

 

3. Ενδεικτικές απαιτήσεις διαχείρισης

Οι διατάξεις της ΚΥΑ οικ.146163/2012 ορίζουν μεταξύ άλλων τα κάτωθι:

  • Την υποχρέωση κάθε Υγειονομικής Μονάδας που υπόκειται σε περιβαλλοντική αδειοδότηση να καταρτίσει «Εσωτερικό Κανονισμό Διαχείρισης Αποβλήτων» θεωρημένο από την αρμόδια Υγειονομική Περιφέρεια (ΥΠΕ). Ο Κανονισμός αναφέρεται στη διαδικασία διαχωρισμού, συλλογής, προσωρινής αποθήκευσης, μεταφοράς, επεξεργασίας και τελικής διάθεσης των ΕΑΥΜ, με όλα τα προβλεπόμενα μέτρα σε κάθε στάδιο διαχείρισης.
  • Τους όρους, τα μέτρα και τις προϋποθέσεις για τη διαχείριση των ΕΑΥΜ στα στάδια του διαχωρισμού, της συλλογής, της μεταφοράς, της προσωρινής αποθήκευσης, της επεξεργασίας (αποστείρωση ή αποτέφρωση με τις κατάλληλες τεχνικές και περιβαλλοντικές προδιαγραφές αντίστοιχα) και της τελικής διάθεσης.
  • Τις αρμόδιες αρχές που ελέγχουν την συμμόρφωση των υπόχρεων διαχείρισης ΕΑΥΜ στις διατάξεις της ΚΥΑ.

 

Διαχωρισμός

το σημαντικότερο βήμα της διαχείρισης των ΑΥΜ είναι ο διαχωρισμός τους σε ομάδες κατά τρόπο σαφή, ευνόητο και ευχερή κατά το στάδιο της συλλογής, έτσι ώστε να γίνεται αντιληπτός από τους υπεύθυνους της διαχείρισης των αποβλήτων και να διευκολύνεται η συλλογή και μεταφορά τους.

Στο πεδίο εφαρμογής της ΚΥΑ146163/2012 υπάγονται τα Επικίνδυνα Απόβλητα Υγειονομικών Μονάδων:

  • Επικίνδυνα Απόβλητα Αμιγώς Μολυσματικά,
  • Μικτά Επικίνδυνα Απόβλητα, με ταυτόχρονα μολυσματικό και τοξικό χαρακτήρα και
  • Άλλα Επικίνδυνα Απόβλητα, αμιγώς τοξικού χαρακτήρα,
  • ενώ ταυτόχρονα προσδιορίζονται και οι κατηγορίες των Υγειονομικών Μονάδων που υποχρεούνται σε διαχείριση των αποβλήτων τους σύμφωνα με τις διατάξεις της ως άνω ΚΥΑ.

 

Συλλογή

η συλλογή των ΑΥΜ γίνεται σε ειδικά δοχεία ή σάκους, ανάλογα με τη μέθοδο τελικής διάθεσης καθώς και τα ιδιαίτερα ποιοτικά χαρακτηριστικά τους. Λαμβάνοντας υπόψη την επεξεργασία που θα ακολουθήσει γίνεται η τοποθέτηση των αποβλήτων σε υποδοχείς αντίστοιχου χρώματος, ενώ για τα αιχμηρά προβλέπεται άκαμπτη και ανθεκτική συσκευασία μιας χρήσεως

 

Μεταφορά

  • η μεταφορά των ΑΥΜ εντός της ΥΜ πρέπει να γίνεται με ειδικά μέσα και να τηρούνται οι κανόνες υγιεινής και ασφάλειας του Εσωτερικού Κανονισμού Διαχείρισης ΑΥΜ.
  • Για λόγους υγιεινής των χώρων της ΥΜ, δεν ενδείκνυται η χρήση αγωγών απόρριψης (απλών ή υπό κενό).

 

Προσωρινή αποθήκευση

  • παραμονή σε κατάλληλους χώρους, υπό θερμοκρασία <50C και για χρονικό διάστημα <5 ημερών
  • Για ποσότητες <500 λίτρων για τα ΑΥΜ αμιγώς τοξικού χαρακτήρα (ΑΥΜ ΤΧ), η προσωρινή αποθήκευση γίνεται εντός της εγκατάστασης της ΥΜ και για χρονικό διάστημα έως δύο (2) έτη, με παράλληλη τήρηση όλων των μέτρων ασφαλείας της κείμενης νομοθεσίας για τα επικίνδυνα απόβλητα.
  • Η αποθήκευση μπορεί να γίνει μέχρι 30 ημέρες σε θερμοκρασία <00C.

 

Μεταφορά

το Όχημα μεταφοράς πρέπει να είναι κλειστό, στεγανό, με δυνατότητα ψύξης <80C, χωρίς μηχανισμό συμπίεσης. Τα απόβλητα συνοδεύονται από έγγραφο έντυπο με στοιχεία αναγνώρισης, αντίγραφα του οποίου τηρούνται από τις αρμόδιες υπηρεσίες.

 

Επεξεργασία-διάθεση

η επεξεργασία με στόχο την τελική διάθεση των ΑΥΜ γίνεται με τη μέθοδο της καύσεως, πυρολύσεως ή / και για ορισμένες κατηγορίες αποβλήτων με τη μέθοδο της αποστειρώσεως και την εν συνεχεία διάθεσή τους από κοινού με τα οικιακά απόβλητα.

Η επιλογή μεταξύ των δύο εναλλακτικών λύσεων είναι αποτέλεσμα οικονομοτεχνικής μελέτης.

Βασιλική Καραούλη, Δ/νση Υγειονομικής Μηχανικής & Υγιεινής περιβάλλοντος, Υπουργείο Υγείας