Προβλήματα διαχείρισης επικίνδυνων και μολυσματικών αποβλήτων στον ενδο- και εξωνοσοκομειακό χώρο

Είναι απαραίτητο για κάθε νοσηλευτική ή ενδο/εξωνοσοκομειακή μονάδα να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή σε θέματα διαχείρισης ιατρικών αποβλήτων με στόχο τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας και την προστασία του περιβάλλοντος.

Επιπλέον, είναι αναγκαίο να λαμβάνονται τα απαιτούμενα μέτρα προσδιορισμού του πραγματικού κινδύνου που ενδέχεται να προκύψει από τη διαχείριση των ιατρικών αποβλήτων. Στοιχεία σχετικά με τις συγκεντρώσεις ρύπων που εκπέμπονται, π.χ. από τον πυρολυτικό κλίβανο ενός νοσοκομείου, την περιεκτικότητα της παραγόμενης τέφρας σε βαρέα μέταλλα, διοξίνες και φουράνια, καθώς και την τοξικότητα των λυμάτων που απομακρύνονται από την δεξαμενή αδρανοποίησης, είναι ελλιπή ή/και ανύπαρκτα.

Μια συστηματική επομένως και ολοκληρωμένη μορφή διαχείρισης των ιατρικών αποβλήτων είναι στενά συνδεδεμένη με συγκεκριμένες ενέργειες, οι οποίες πρέπει να προγραμματιστούν ανάλογα:

Διαχωρισμός στην πηγή

Για τον αποτελεσματικό διαχωρισμό των διαφόρων παραγόμενων αποβλήτων σε μια ενδο- ή εξωνοσοκομειακή μονάδα, πρέπει να ακολουθούνται οι εξής πρακτικές:

  • αποφυγή ανάμιξης επικινδύνων και μη επικινδύνων αποβλήτων,
  • απομόνωση επικινδύνων αποβλήτων, ανάλογα με τον εκάστοτε ρύπο ή μίγμα ρύπων,
  • απομόνωση των υγρών και των στερεών αποβλήτων.

 

Συλλογή-μεταφορά και προσωρινή αποθήκευση

Οι πλέον κλασικές ελλείψεις που παρατηρούνται κατά το στάδιο της αποθήκευσης είναι οι εξής:

  • ανεπαρκής χαρακτηρισμός των επικινδύνων αποβλήτων,
  • ακατάλληλη/ανεπαρκής σήμανση,
  • χρήση ανοιχτών δοχείων,
  • υπέρβαση του διαθέσιμου χρόνου αποθήκευσης και του όγκου των αποβλήτων που μπορούν να αποθηκεύονται σε μια δεδομένη εγκατάσταση (καθορίζονται από ειδική αδειοδότηση και νομοθεσία).

 

Επεξεργασία και διάθεση

  • Δεξαμενή αδρανοποίησης: Στη δεξαμενή αδρανοποίησης πρέπει να πραγματοποιούνται δειγματοληψίες και μετρήσεις για την μελέτη προσδιορισμού της τοξικότητας των λυμάτων που απομακρύνονται από αυτή. Σε περίπτωση που διαπιστώνεται υπέρβαση των ορίων τοξικότητας πρέπει να λαμβάνονται τα απαραίτητα μέτρα για τη διατήρηση της τοξικότητας σε επιθυμητά επίπεδα (π.χ. εφαρμογή μεθόδων καθίζησης, ιοντοανταλλαγής κλπ.).
  • Πυρολυτικός κλίβανος: Για μια σωστή αξιολόγηση του αν και κατά πόσο η λειτουργία του πυρολυτικού κλιβάνου ενός νοσοκομείου έχει αρνητικές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία και στο περιβάλλον, πρέπει να πραγματοποιούνται οι παρακάτω εργασίες:
    • Μετρήσεις αέριων ρύπων στην έξοδο της καμινάδας (αιθάλη, HCl, SO2, NOx, Hg, Cd, διοξίνες, φουράνια).
    • Καταγραφή θερμοκρασίας καύσης.
    • Καταγραφή παροχής απαερίων.
    • Καταγραφή παροχής οξυγόνου.
    • Χρήση μετεωρολογικών δεδομένων της περιοχής.

Σημαντικότερο όμως παράγοντα αποτελεί η πραγματοποίηση μετρήσεων για τον προσδιορισμό παθογενών παραγόντων από την καμινάδα του πυρολυτικού κλιβάνου και την υπολειμματική τέφρα, καθώς και επιδημιολογικές μελέτες για τον προσδιορισμό των επιπτώσεων της λειτουργίας ενός νοσοκομείου στη δημόσια υγεία.

Είναι αδιαμφισβήτητο, ότι η «κακή» διαχείριση των ιατρικών αποβλήτων, σε συνδυασμό με το μολυσματικό τους χαρακτήρα, συνιστά σοβαρότατο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον. Επομένως, η ύπαρξη κατάλληλου προγράμματος διαχείρισης και επεξεργασίας των παραγόμενων μολυσματικών και επικινδύνων αποβλήτων είναι αναγκαίο να προηγείται οποιωνδήποτε ενεργειών διάθεσης.

Ευάγγελος Γιδαράκος, Δ/ντής Εργαστηρίου Διαχείρισης Τοξικών & Επικινδύνων Αποβλήτων και Καθηγητής στο Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος του Πολυτεχνείου Κρήτης