Το ΚΕΕΛΠΝΟ ευχαριστεί θερμά την εταιρία UNILEVER HELLAS που ανταποκρίθηκε άμεσα στο αίτημα μας για δωρεάν προσφορά στο πλαίσιο της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης σε διάφορα είδη που έχουν ανάγκη τα κέντρα κράτησης των μεταναστών στην περιοχή του Έβρου. Το ΚΕΕΛΠΝΟ υλοποιεί στην περιοχή το πρόγραμμα «υλοποίηση δράσεων κάλυψης ιατρικών και ψυχοκοινωνικών αναγκών αλλοδαπών υπηκόων τρίτων χωρών, που ενδεχομένως χρήζουν διεθνούς προστασίας στην περιοχή του Έβρου».

Στο πλαίσιο της προώθησης του αντιγριπικού εμβολιασμού στους επαγγελματίες υγείας το ΚΕΕΛΠΝΟ οργάνωσε και πραγματοποίησε με επιτυχία ημερίδες με θέμα «αντιγριπικός εμβολιασμός του προσωπικού και διαχείριση περιστατικών γρίπης σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας» στην Κρήτη στις 21 Νοεμβρίου, στη Θεσσαλονίκη στις 22 Νοεμβρίου, στην Πάτρα στις 24 Νοεμβρίου και στην Αθήνα στις 30 Νοεμβρίου 2011.

Στις 8 Δεκεμβρίου 2011 πραγματοποιήθηκε το 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο «μαθαίνω να μην καπνίζω» για τον έλεγχο του καπνίσματος, στο πλαίσιο του προγράμματος HEART (Hellenic Action through Research against Tobacco). Τη δεύτερη ημέρα του συνεδρίου, η πρόεδρος του ΚΕΕΛΠΝΟ, Καθ Τζένη Κουρέα-Κρεμαστινού προήδρευσε μαζί με τον Dr George Saade του πρώτου κύκλου ομιλιών με τίτλο «χρήση καπνού από τους νέους και τρόποι πρόληψης», όπου συζητήθηκαν μεταξύ άλλων τα νέα δεδομένα του 2011 για το κάπνισμα σε νέους ενηλίκους και μαθητές.

Στις 15 Δεκεμβρίου 2011 πραγματοποιήθηκε από το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης εκδήλωση στο Ζάππειο Μέγαρο με θέμα: «δράσεις δημόσιας υγείας σε εθνικό επίπεδο – συνεργασία με το δήμο Αθηναίων για το κέντρο της πόλης». Με συντονιστές τους κκ Α Δημόπουλο, Γενικό Γραμματέα Δημόσιας Υγείας, Γ Κατριβάνο, Γενικό Γραμματέα Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Κ Παταβούκα, Ειδικό Γραμματέα Άθλησης, η συζήτηση επικεντρώθηκε σ’ όλο το φάσμα των προβλημάτων και αναγκών των ευπαθών πληθυσμιακών ομάδων της πρωτεύουσας, συμπεριλαμβανομένων των παρεμβάσεων για τη δημόσια υγεία στο κέντρο της Αθήνας μέσω ειδικού προγράμματος με κινητές ιατρικές μονάδες του ΚΕΕΛΠΝΟ. Επίσης, συζητήθηκαν οι προνοιακές δράσεις του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΚΑ) και η συμβολή των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (ΜΚΟ). Πλήθος διακεκριμένων ομιλητών από την επιστημονική κοινότητα της χώρας, κάλυψαν εκτενώς τις προκλήσεις δημόσιας υγείας και κατέθεσαν τις προτάσεις τους. Στο δεύτερο μέρος της εκδήλωσης με τίτλο «δημόσια υγεία και κρίση», συζητήθηκαν θέματα όπως η άσκηση των κατοίκων του κέντρου της Αθήνας, προτεινόμενες δράσεις για την εθνική διατροφική πολιτική, οι μεταρρυθμίσεις στο χώρο των μεταμοσχεύσεων και το κάπνισμα. Η πρόεδρος του ΚΕΕΛΠΝΟ, Καθ Τζένη Κουρέα-Κρεμαστινού απηύθυνε ομιλία με θέμα «δράσεις για τα μεταδιδόμενα νοσήματα στη σύγχρονη Ελλάδα».

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν, μεταξύ άλλων, και απηύθυναν χαιρετισμό ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Θ Πάγκαλος, ο υπουργός Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης κος Α Λοβέρδος, οι υφυπουργοί κκ Μ Μπόλαρης και Μ Τιμοσίδης και ο Δήμαρχος Αθηναίων κος Γ Καμίνης.

Πώς αποφασίσατε να γίνετε γιατρός;

Τελείωσα το γυμνάσιο στην Κυπαρισσία. Έδωσα εξετάσεις στη γεωπονική και την ιατρική Αθηνών και πέτυχα και στις δύο. Επέλεξα την ιατρική και έτσι έγινα γιατρός.

Το μετανιώσατε ποτέ;

Είμαι ευγνώμων που αξιώθηκα να γίνω γιατρός και να υπηρετήσω τον πάσχοντα συνάνθρωπο.

Τι σας τράβηξε στη λοιμωξιολογία;

Τελείωσα την Ιατρική και έκανα ειδικότητα παθολογίας στο Λαϊκό στην τότε κλινική του Λιβιεράτου. Κατόπιν έφυγα για τη Βοστόνη, όπου εκεί έκανα μεταπτυχιακές σπουδές. Μέχρι εκείνη τη στιγμή η Αμερική ερχόταν στην Ευρώπη για μετεκπαίδευση. Ήμουν από τους πρώτους ευρωπαίους γιατρούς που πήγαιναν στην Αμερική για μετεκπαίδευση και ήταν η εποχή που είχαν μόλις κυκλοφορήσει τα πρώτα αντιβιοτικά, η πενικιλίνη και η στρεπτομυκίνη.

Η Βοστόνη ήταν από τα κατ’ εξοχήν κέντρα μελέτης της αντιμικροβιακής χημειοθεραπείας και των βασικών αρχών χρησιμοποιήσεώς των.

Πότε εμφανίστηκε για πρώτη φορά το πρόβλημα της μικροβιακής αντοχής;

Είναι εντυπωσιακό ότι οι πρώτες αναφορές για αντοχή στην πενικιλίνη έγιναν αμέσως μετά την ανακάλυψή της και χωρίς αυτή να έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως. Οι Abraham και Chain με το άρθρο τους “An Enzyme from Bacteria able to Destroy Penicillin” ανακοινώνουν για πρώτη φορά την αντοχή στην πενικιλίνη στο περιοδικό Nature, στις 28 Δεκεμβρίου του 1940.

Είναι απίστευτη η ευελιξία των μικροβίων. Πολλαπλασιάζονται εύκολα και προσαρμόζονται εντυπωσιακά. Όταν χρησιμοποιούμε ένα αντιβιοτικό καταρχάς εξαφανίζονται τα ευαίσθητα στελέχη του μικροβίου και στη συνέχεια επικρατούν τα ανθεκτικά που προκύπτουν από τη μεταλλαγή του μικροοργανισμού. Έτσι δημιουργείται η αντοχή στα αντιβιοτικά. Πρόκειται για φυσική επιλογή των μεταλλαγέντων στελεχών.

Πότε και πώς αντιμετωπίσατε εσείς το πρόβλημα της μικροβιακής αντοχής;

Όταν επέστρεψα στην Ελλάδα πήγα στην Δ΄ Παθολογική Κλινική του Νοσοκομείου «Ευαγγελισμός» με διευθυντή το Βασίλειο Μαλάμο, γνωστό ερευνητή των λοιμώξεων, τον οποίο, όταν εξελέγη Καθηγητής της Θεραπευτικής Κλινικής του πανεπιστημίου Αθηνών, ακολούθησα στο δημοτικό νοσοκομείο και στη συνέχεια στο νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», όπου μετεκινήθη η κλινική.

Σύντομα αναπτύξαμε ερευνητικό εργαστήριο για τη μελέτη λοιμώξεων και προβλημάτων αντιμικροβιακής χημειοθεραπείας με τη συνεργασία κατ’ αρχάς της Μαρίας Αθανασιάδου και κατόπιν της Ξένης Κουρκουμέλη-

Κοντομιχάλου (που περιέγραψε την πρώτη ΤΕΜ β-λακταμάση).

Χάρις σ’ αυτό το εργαστήριο διαθέταμε συνεχώς νέα αντιβιοτικά για την αντοχή και μετείχαμε σε ερευνητικά πρωτόκολλα φάσεων 2 και 3.

Στο Λαϊκό νοσοκομείο όπου μετεκινήθην μετά την εκλογή μου στην ΑΠΠΚ, συνεχίστηκε η πρώϊμος μελέτη αντιβιοτικών, την οποία εφαρμόζαμε σε ανθεκτικές λοιμώξεις.

Οι γυναικολόγοι του νοσοκομείου μας συνβουλεύονταν για τις λοιμώξεις και έτσι ελέγχαμε τα πράγματα σε μεγάλο βαθμό.

Το μεγάλο μυστικό είναι να δίνεις τη σωστή θεραπεία εκεί που πρέπει. Η ανεξέλεγκτη χρήση των αντιβιοτικών μας έφτασε εδώ που είμαστε.

Υπήρξε συμμόρφωση του προσωπικού και των συναδέλφων σας στις οδηγίες σας; Η υγιεινή των χεριών τι ρόλο είχε σε αυτές;

Το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό συμμορφωνόταν στα μέτρα και οι συνάδελφοι – κυρίως οι γυναικολόγοι πάντα ζητούσαν τη συμβουλή μας. Όσον αφορά στην υγιεινή των χεριών, τότε είχαμε ήδη εστιάσει σε αυτό το πρόβλημα. Οι γυναικολόγοι χρησιμοποιούσαν γάντια, τα οποία όμως δεν άλλαζαν από ασθενή σε ασθενή.

Πώς βλέπετε το μέλλον των λοιμώξεων και των αντιβιοτικών; Έχετε να προτείνετε κάτι;

Το μέλλον διαγράφεται μάλλον δυσοίωνο. Οι φαρμακευτικές εταιρείες δεν κατασκευάζουν πλέον νέα αντιβιοτικά. Δεν είναι ελκυστικό οικονομικά. Πολλά έξοδα για ένα φάρμακο που θα χρησιμοποιηθεί σε λίγους ασθενείς για λίγες ημέρες, τη στιγμή που μπορούν να επενδύσουν σ’ ένα πχ αντιλιπιδαιμικό φάρμακο που το παίρνει πολύς κόσμος κάθε μέρα, για όλη του τη ζωή. Με δεδομένο ότι τα μικρόβια έχουν την τάση να ελίσσονται και να προσαρμόζονται από τη μία και νέα αντιβιοτικά να μην παράγονται από την άλλη, θεωρώ ότι το πρόβλημα της μικροβιακής αντοχής θα παραμείνει.

Δυστυχώς υπάρχουν και θα εξακολουθούν να υπάρχουν άρρωστοι με λοιμώξεις κυρίως από Gram αρνητικά (-) μικρόβια, για τους οποίους δεν διαθέτουμε δραστικά αντιβιοτικά και καταλήγουν από κοινές συνήθως λοιμώξεις.

Ευτυχώς πολλοί νέοι συνάδελφοι αποφασίζουν να ειδικευθούν στη λοιμωξιολογία.

Η αναπόφευκτη συμβουλή είναι να κάνουμε καλή ενημερωμένη ιατρική με ενδιαφέρον και αγάπη για τον άρρωστο. Επ’ωφελείει καμνόντων.

Γρίπη των πτηνών A (H5N1) [1]

Έως τις 15 Δεκεμβρίου 2011 το Υπουργείο Υγείας στην Αίγυπτο ανακοίνωσε δύο κρούσματα από τον ιό A (H5N1). Στο σύνολο των 155 επιβεβαιωμένων κρουσμάτων στην Αίγυπτο συμπεριλαμβάνονται 53 θάνατοι.

Εντεροϊός [2]

Το Υπουργείο Υγείας στο Βιετνάμ επιβεβαίωσε επιδημία από τη νόσο «Hand Foot and Mouth disease» (HFMD), από τον εντεροϊό 71 (EV71). Η επιδημία εντοπίζεται κυρίως στο νότιο τμήμα του Βιετνάμ, ενώ κρούσματα εντοπίζονται σε όλη τη χώρα. Οι περιοχές, όπου εντοπίζεται ο μεγαλύτερος αριθμός θανάτων από HFMD είναι οι: Ho Chi Minh City, Dong Nai, Binh Duong, Long An, Ba Ria-Vung Tau, Bac Lieu, Dong Tap, Tien Giang και Quang Ngai. Έως τα μέσα Οκτωβρίου 2011, το Βιετνάμ ανακοίνωσε 80000 κρούσματα και 137 θανάτους από τη νόσο. Η νόσος HFMD είναι συχνή, ήπια και προσβάλλει κυρίως βρέφη και παιδιά.

Κίτρινος πυρετός [3]

Το Υπουργείο Υγείας της Σενεγάλης ανακοίνωσε τρία κρούσματα κίτρινου πυρετού στις περιοχές Kédougou και Saraya, κοντά στα σύνορα με το Μάλι και τη Γουινέα στις 26 Οκτωβρίου 2011.

Βιβλιογραφία:

World Health Organization (WHO). Στο: http://www.who.int/csr/don/ [προσπέλαση 19 Δεκεμβρίου 2011]

Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Στο : http://wwwnc.cdc.gov/travel/notices/outbreak-notice/hand-foot-mouth-vietnam. [προσπέλαση 19 Δεκεμβρίου 2011]

World Health Organization (WHO). Στο : http://www.who.int/csr/don/ [προσπέλαση 19 Δεκεμβρίου 2011]

Γραφείο ταξιδιωτικής ιατρικής, τμήμα παρεμβάσεων σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας

Ποια Ελληνίδα ερευνήτρια ανακάλυψε το 1963 την πρώτη πλασμιδιακή β-λακταμάση των Gram (-) βακτηρίων (ΤΕΜ) και για ποιο λόγο ονομάστηκε έτσι?

Οι απαντήσεις θα αποστέλλονται στην ακόλουθη ηλεκτρονική διεύθυνση:

info-quiz@keelpno.gr

Η απάντηση στο αίνιγμα του Νοεμβρίου: Ο Σκωτσέζος Andrew Stimpson

Για περισσότερες πληροφορίες: http://www.guardian.co.uk/uk/2005/nov/14/health.aids

Απάντησαν σωστά 2 άτομα.

Η ετήσια συνάντηση του δικτύου του ECDC που ασχολείται με την επιτήρηση των λοιμωδών νοσημάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο πραγματοποιήθηκε στη Στοκχόλμη στις 5-6 Δεκεμβρίου 2011. Από την Ελλάδα συμμετείχε ως εκπρόσωπος του ΚΕΕΛΠΝΟ η κα Μέλλου, υπεύθυνη του γραφείου τροφιμογενών νοσημάτων του τμήματος επιδημιολογικής επιτήρησης και παρέμβασης.

Η πρώτη ημέρα της συνάντησης ήταν αφιερωμένη στη σύνοψη της έως τώρα προσπάθειας αναδιοργάνωσης της επιτήρησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η οποία ξεκίνησε με τη δημιουργία του TESSy και ολοκληρώνεται το Μάρτιο του 2012. Συζητήθηκαν οι στόχοι και οι προτεραιότητες που θα πρέπει να τεθούν στη συνέχεια και παρουσιάστηκαν κάποιες προτάσεις για την ενίσχυση της επιτήρησης. Ακολούθησε συζήτηση και οι εκπρόσωποι των χωρών έθεσαν τους προβληματισμούς, τις σκέψεις και τις δικές τους απόψεις σχετικά με τις επόμενες ενέργειες του κέντρου.

Εν συντομία, αναφέρθηκε η ενσωμάτωση 17 διαφορετικών δικτύων (που αφορούσαν συγκεκριμένες κατηγορίες νοσημάτων) στο TESSy και η έκδοση 53 διαφορετικών εκθέσεων με τα αποτελέσματα της επιτήρησης.

Προτεραιότητα του κέντρου, επί του παρόντος, αποτελεί η ενίσχυση της γεωγραφικής απεικόνισης των δεδομένων των συστημάτων επιτήρησης με τη χρήση κατάλληλου λογισμικού. Έχουν ξεκινήσει προγράμματα για τη δημιουργία εφαρμογών που θα συμβάλλουν προς αυτή την κατεύθυνση.

Περιγράφηκε η παράλληλη ανάπτυξη των κάτωθι εργαλείων:

• του TSA (για χρονοσειρές, time series analysis), το οποίο θα είναι διαθέσιμο προς χρήση από τα κράτη μέλη
• του OPEN TESSy DATASET, με τη χρήση του στατιστικού πακέτου STATA Biostatistics
• του Advice Request and Response Management System (BARRMS), που αποτελεί οδηγό/αρχείο για την εύκολη αναζήτηση πληροφοριών σχετικά με θέματα ανάλυσης (πχ STATA do files, αρχεία με έτοιμες εντολές για την ανάλυση). Η ανάπτυξη του εργαλείου αυτού θα ολοκληρωθεί σύντομα (έως τον Απρίλιο του 2012).
• της εφαρμογής ECDC Map Maker (EMMA), που αποτελεί σύστημα γεωγραφικής απεικόνισης και μετά την ολοκλήρωσή του θα χρησιμοποιείται από το ECDC.

Επιπλέον, η πλατφόρμα επικοινωνίας EPIS που στο παρελθόν αφορούσε μόνο τα τροφιμογενή νοσήματα και τις ζωονόσους, ενσωματώνει σταδιακά και τις άλλες κατηγορίες νοσημάτων (επόμενος στόχος η ενσωμάτωση των νοσημάτων που προλαμβάνονται με εμβολιασμό), ενώ έχει ξεκινήσει ένα πρόγραμμα που αφορά την ενσωμάτωση των δεδομένων μοριακής επιδημιολογίας (PFGE, MLVA κα) στη βάση δεδομένων του TESSy. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη πρόγραμμα δημιουργίας οδηγού για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των συστημάτων επιτήρησης σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο με τη συμμετοχή 22 επιδημιολόγων και ειδικών σε θέματα πληροφορικής από 16 χώρες.

Συζητήθηκαν, ακόμα, οι δυνατότητες ανεύρεσης δεδομένων στη βάση του TESSy και περιγράφηκαν τα εργαλεία αναζήτησης δεδομένων που σχεδιάζονται επί του παρόντος.

Κατά τη διάρκεια της δεύτερης ημέρας της συνάντησης οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε τέσσερις ομάδες εργασίας στις οποίες τέθηκαν βασικά ερωτήματα και τα συμπεράσματα που προέκυψαν τέθηκαν στη διάθεση του ECDC.

Τα τέσσερα θέματα που συζητήθηκαν ήταν: α) τα εργαλεία στατιστικής ανάλυσης και γεωγραφικής απεικόνισης και οι πρακτικές εφαρμογές τους, β) οι καινοτομίες στην παρουσίαση των αποτελεσμάτων της επιτήρησης, με επικέντρωση στα εργαλεία online αναζήτησης, γ) η επιτήρηση και ο συντονισμός των δράσεων σε περίπτωση συμβάντος/επείγουσας κατάστασης (συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας κοινών αναφορών αξιολόγησης κινδύνου) και δ) η ενίσχυση των κρατών όσον αφορά την αξιολόγηση και την παρακολούθηση της λειτουργίας των συστημάτων επιτήρησης, με κύριο στόχο τη βελτίωση της ποιότητας των επιδημιολογικών δεδομένων.

Συνολικά, ήταν μια συνάντηση ιδιαίτερα χρήσιμη κατά τη διάρκεια της οποίας οι προτεραιότητες του ECDC όσον αφορά στα θέματα επιτήρησης περιγράφηκαν αναλυτικά και επαναπροσδιορίστηκαν βάσει και των θέσεων των κρατών μελών.

Κασσιανή Μέλλου, τμήμα επιδημιολογικής επιτήρησης και παρέμβασης